Nauka o państwie 2100-BW-L-D1NAOP
Treści zajęć przedmiotu obejmują zajęcia w następujących zakresach tematycznych.
Przedmiot poświęcony jest kompleksowej analizie problematyki państwa, polityki oraz współczesnych systemów politycznych, ze szczególnym uwzględnieniem wymiaru bezpieczeństwa. Kurs rozpoczyna się od wprowadzenia w specyfikę badań nad państwem i polityką. W ramach kursu szczegółowo charakteryzowane jest państwo jako forma organizacji politycznej, jego rozwój w procesach zmian i rewolucji cywilizacyjnych, a także relacje zachodzące między typem i formą państwa a charakterem gospodarki. Studenci zapoznają się z naturą instytucji państwowych, podstawami prawnymi i modelami ustrojowymi, analizując wpływ struktur państwowych na sferę bezpieczeństwa oraz wielopłaszczyznowe relacje na linii państwo – samorząd – trzeci sektor – obywatel. W dalszej części przedmiot koncentruje się na relacjach między państwem a polityką, ujmując system polityczny jako system decyzyjny oraz rekonstruując różne definicje i wizje polityczności, w tym funkcje polityki bezpieczeństwa. Analizie poddawana jest specyfika władzy państwowej – jej definicje, umocowanie, funkcje oraz mechanizmy legitymizacji i delegitymizacji. Ważnym elementem jest także prześledzenie genezy i ewolucji funkcji państwa w wymiarze polityki bezpieczeństwa oraz określenie zakresu i płaszczyzn jego działania w tym obszarze.
Istotną część kursu stanowi wieloaspektowa analiza współczesnych reżimów politycznych. Omawiana jest demokracja oraz wyzwania, przed którymi staje we współczesnym świecie, w tym jej globalny stan w świetle aktualnych indeksów, a także zjawiska demokracji nieliberalnych i antypolityki. Kontrapunktem dla tej tematyki jest specyfika systemów niedemokratycznych (autorytaryzm, totalitaryzm, reżimy hybrydowe) ze szczególnym uwzględnieniem autorytaryzmu wyborczego jako alternatywy systemowej.
Przedmiot obejmuje również problematykę konfliktów politycznych we współczesnych państwach, ich genezę (podłoże ekonomiczne, kulturowe i tożsamościowe) oraz rolę państwa jako generatora lub moderatora tych sporów. Analizowane są dynamiczne zmiany polityczne i ustrojowe – przyczyny, przebieg i skutki zamachów stanu, puczów i rewolucji, a także fale demokratyzacji i współczesne procesy autokratyzacji. Zagadnienia te dopełnia refleksja nad relacją między narodem a państwem, genezą wspólnoty politycznej, polską tożsamością i świadomością narodową oraz konfliktami na tle narodowościowym.
Kurs zamyka analiza współczesnych wyzwań megatrendowych stojących przed państwami, obejmująca scenariusze kryzysowe w obliczu zagrożeń demograficznych, surowcowych, militarnych, ekologicznych, migracyjnych i technologicznych. Ostatnim poruszanym problemem jest zjawisko przemocy w państwie i polityce, w tym terroryzm, terror państwowy, przemoc miękka i symboliczna, jak również charakterystyka wojen nowej generacji (wojny asymetryczne, hybrydowe oraz cyberwojny).
Bilans nakładu pracy studenta (Punkty ECTS)
Forma aktywności studenta/ Obciążenie godzinowe
Godziny kontaktowe: Udział w konwersatoriach w sali dydaktycznej – obciążenie: 30 h
Godziny kontaktowe: Udział w sesji egzaminacyjnej i konsultacjach (w czasie dyżurów dydaktycznych) – obciążenie: 5 h
Praca własna: Studiowanie literatury i przygotowanie do bieżących zajęć- obciążenie: 15 h
Praca własna: Praca w zespole, przygotowanie prezentacji multimedialnej - obciążenie:10 h
Praca własna: Samodzielna nauka i przygotowanie do egzaminu testowego- obciążenie:15 h
SUMARYCZNY NAKŁAD PRACY STUDENTW (h):75 godzin
LICZBA PUNKTÓW ECTS: 3.0 ECTS
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Efekty uczenia się
Student po zakończeniu kursu osiąga następujące efekty uczenia się:
Wiedza (W)
● K_W02: Identyfikuje na zaawansowanym poziomie społeczne, polityczne, prawne oraz kulturowe uwarunkowania bezpieczeństwa państwa i charakteryzuje ich wpływ na stabilność wewnętrzną.
● K_W04: Opisuje w zaawansowany sposób strukturę instytucjonalną państwa oraz objaśnia mechanizmy jego funkcjonowania w sferze bezpieczeństwa.
● K_W05: Klasyfikuje formy zakłóceń ładu społeczno-politycznego (kryzysy, wojny, rewolucje, pucze) i wyjaśnia ich przyczyny oraz przebieg.
● K_W06: Różnicuje współczesne ustroje państwowe (demokratyczne, autorytarne, totalitarne, hybrydowe) oraz wskazuje wyzwania i zagrożenia stojące przed współczesnym państwem i systemem demokratycznym.
Umiejętności (U)
● K_U01: Przeprowadza krytyczną analizę problemów z zakresu bezpieczeństwa w odniesieniu do instytucji oraz mechanizmów decyzyjnych państwa.
● K_U01: Formułuje wnioski badawcze oraz przygotowuje wystąpienie publiczne wraz z prezentacją multimedialną na temat współczesnych zagrożeń polityczno-ustrojowych.
Kompetencje społeczne (K)
● K_K01: Wykazuje gotowość do obiektywnej samooceny poziomu własnej wiedzy i współdziała w grupach zadaniowych, zachowując rzetelność i etykę akademicką.
Kryteria oceniania
Metody weryfikacji przedmiotowych efektów uczenia się;
1. Egzamin końcowy (Pisemny test końcowy – pytania zamknięte i półotwarte)
- Przypisane efekty uczenia się: K_W01 (Identyfikacja uwarunkowań); K_W02 (Opis struktur instytucjonalnych); K_W03 (Klasyfikacja zakłóceń ładu); K_W04 (Różnicowanie ustrojów); K_U01 (Krytyczna analiza)
- Przypisana waga i wartość punktowa: 50% oceny końcowej (Maksymalnie 50 punktów)
2. Projekt grupowy (max. 2 osoby)(Prezentacja multimedialna i wystąpienie publiczne)
Dopuszczalny poiziom stosowania SI w przygotowywaniu prezentacji w skali 1-5. Zgodnie z Uchwałą nr 11/2025 RD
Poziom 2. GENEROWANIE POMYSŁÓW I TWORZENIE STRUKTURY PRZEZ SI (Sztuczna inteligencja może być wykorzystana m.in. do przeprowadzenia burzy mózgów, stworzenia struktury i generowania pomysłów na udoskonalenie pracy. W ostatecznej wersji pracy nie mogą się znaleźć żadne treści wygenerowane przez sztuczną inteligencję).
Przypisane efekty uczenia się: K_U02 (Formułowanie wniosków i wystąpienia); K_K01 (Współdziałanie i etyka)
- Przypisana waga i wartość punktowa: 30% oceny końcowej (Maksymalnie 30 punktów)
3. Ocena aktywności bieżącej (Udział w dyskusjach, zadania warsztatowe na bazie lektur, alternatywnie rozmowa na dyżurze dydaktycznym lub przygotowanie dodatkowych prac pisemnych)
- Przypisane efekty uczenia się: K_W01 (Identyfikacja uwarunkowań); K_U01 (Krytyczna analiza); K_K01 (Obiektywna samoocena)
- Przypisana waga i wartość punktowa: 20% oceny końcowej (Maksymalnie 20 punktów)
RAZEM : Wszystkie powyższe efekty: 100% / Maksymalnie 100 punktów
Skala oceniania:
● 0 – 50 pkt: Ocena 2.0 (niedostateczny) – brak osiągnięcia minimalnych efektów kształcenia dla przedmiotu.
● 51 – 58 pkt: Ocena 3.0 (dostateczny) – minimalne, odtwórcze spełnienie kryteriów.
● 59 – 65 pkt: Ocena 3.5 (dostateczny plus) – poprawne zdefiniowanie większości pojęć.
● 66 – 74 pkt: Ocena 4.0 (dobry) – samodzielna analiza struktur i procesów politycznych.
● 75 – 86 pkt: Ocena 4.5 (dobry plus) – wysoka aktywność, płynne operowanie literaturą.
● 87 – 100 pkt: Ocena 5.0 (bardzo dobry) – wyróżniająca się wiedza i oryginalność projektu.
Praktyki zawodowe
nie dotyczy
Literatura
Literatura obligatoryjna, której znajomość jest niezbędna do zaliczenia przedmiotu
1. B. Szmulik, R. Zenderowski (red.), Wprowadzenie do nauki o państwie, polityce i prawie, Warszawa 2022
2. S. Levitsky, D. Ziblatt, Jak umierają demokracje, Warszawa 2022
3. A. Applebaum, Zmierzch demokracji, Warszawa 2020
4. B. Szmulik, M. Żmigrodzki, Autorytaryzm i totalitaryzm, Lublin 2006.
5. B. Balcerowicz, Pokój i wojna. Pokój i wojna w epoce nuklearnej, Warszawa 2020
6. Strategia Bezpieczeństwa Narodowego RP 2020 https://www.bbn.gov.pl/ftp/dokumenty/Strategia_Bezpieczenstwa_Narodowego_RP_2020.pdf
7. H. Münkler, Wojny naszych czasów, WAM 2004.
|
W cyklu 2026Z:
Literatura obligatoryjna, której znajomość jest niezbędna do zaliczenia przedmiotu |