Regiony świata 1900-1-RGS

Tematyka wykładów:

Region, region społeczno-gospodarczy – definicje, sposoby delimitacji. Polityczna mapa świata. Regiony kulturowe. Międzynarodowa współpraca gospodarcza – organizacje regionalne i ponadregionalne.

Europa: Współczesne wyzwania (zmiany demograficzne, starzenie się społeczeństwa, migracje w i do Europy, miasta - obszary kurczenia się i dynamicznego wzrostu, sytuacja gospodarcza, polaryzacja społeczna w Europie, znaczenie Europy na arenie międzynarodowej, Europa wobec zmian klimatu).

Europa Wschodnia – procesy urbanizacyjne regionu moskiewskiego, system transportu publicznego w Moskwie, problemy urbanizacyjne, presja migracyjna, ceny ziemi, utrata terenów zielonych na rzecz rozrastającej się urbanizacji, architektura socrealistyczna, pozostałe problemy społeczne oraz ceny ziemi.

Przykłady europejskich obszarów wyspiarskich - Cypr oraz Malta, omówienie cyklu rozwoju miejscowości turystycznej oraz znaczenia marketingu terytorialnego dla promocji wysp. Znaczenie turystyki dla rozwoju gospodarczego obszarów wyspiarskich, wykorzystanie rachunku satelitarnego do pomiaru ekonomicznego. Fundusze UE - Krajowy Plan Odbudowy dla krajów Unii Europejskiej - doświadczenia Chorwacji oraz ekocertyfikacja

Afryka na południe od Sahary – delimitacja regionu w różnych klasyfikacjach; podziały regionalne Afryki; charakterystyka środowiskowa, kulturowo-społeczna i gospodarcza państw kontynentu; obszary miejskie i wiejskie w Afryce Subsaharyjskiej (osadnictwo, struktura miasta afrykańskiego); najważniejsze wyzwania XXI wieku.

Afryka Północna i Bliski Wschód – najważniejsze pojęcia i delimitacja regionu; cechy etniczno-kulturowe i demograficzne regionu; specyfika społeczna i gospodarcza krajów Afryki Północnej i Półwyspu Arabskiego, za szczególnym uwzględnieniem obszarów miejskich (historia i struktura funkcjonalna miasta arabskiego). Dubaj jako przykład przemian modernizacyjnych i kulturowych regionu Zatoki Perskiej.

Regiony wyspiarskie. Rozwój społeczno-ekonomiczny na obszarach wyspiarskich Pacyfiku, Oceanu Indyjskiego, Atlantyckiego oraz Karaibów (znaczenie rolnictwa, turystyki oraz funkcje rajów podatkowych, sprzedaż licencji połowowych, sprzedaż obywatelstwa, hodowle perłopławów, sprzedaż domen internetowych).

Oceania - szczególne cechy społeczności i gospodarki wysp Oceanii, ze szczególnym uwzględnieniem ich przestrzennego zróżnicowania wynikającego z różnej genezy przyrodniczej, rozproszenia, izolacji i peryferyjnego położenia względem reszty świata. Ogólna charakterystyka będzie wzbogacona o przykłady z Mikronezji - Federacyjne Stany Mikronezji, Mariany Północne, Wyspy Marshalla, Terytoria zależne USA: Guam, Midway, Wake. Prezentacja modelu MIRAB (Migration, Ramittances, Aid Bureaucracy).

Ameryka Północna – regiony społeczno-gospodarcze w Stanach Zjednoczonych oraz Kanadzie, Boston jako miasto nauki i innowacyjności oraz miasto posiadające sieć uniwersytetów i wyższych uczelni technicznych o międzynarodowej renomie i rozpoznawalności, przemysł zbrojeniowy w Bostonie, miasto portowe jako impuls do wczesnego rozwoju Bostonu. Płw. Kalifornijski, San Francisco, Krzemowa Dolina – pojęcie technopolis oraz klastrów. Toronto jako przykład miasta inkluzywnego, strategia rozwoju miasta, efektywne rozwiązania presji migracyjne i problemu wielokulturowości.

Azja Wschodnia: Japonia jako soczewka przemian demograficznych i społecznych w regionie. Japonia jako przykład kraju zmagającego się z nasilonymi procesami starzenia się społeczeństwa i rosnącymi wyzwaniami dla rynku pracy i systemów opieki społecznej, co jest charakterystyczne dla współczesnej Azji Wschodniej. Szczególna uwaga poświęcona kwestii cudzoziemców – ich roli w uzupełnianiu niedoborów siły roboczej, wypełnianiu luk opiekuńczych i w przemyśle, a także społeczno-kulturowym napięciom towarzyszącym ich obecności. Historyczna ewolucja polityki migracyjnej Japonii – od powojennej jednolitości etnicznej i zamkniętej polityki imigracyjnej po stopniowe otwieranie się na migrację zarobkową i programy specjalne (np. dla pracowników technicznych i opiekunów). Japonia jako państwo redefiniujące swą tożsamość społeczną w obliczu rosnącej różnorodności narodowościowej i kulturowej, przy zachowaniu silnych ram normatywnych. Przemiany te ukazane w szerszym kontekście gospodarczo-politycznym.

Azja Południowo-Wschodnia – problemy urbanizacyjne Bangkoku (Bangkok jako stolica Tajlandii, presja migracyjna, problemy związane z lokalizacją slumsów, jakością powietrza, jakością wody, niedorozwój sieci transportowej w mieście, problem z transportem samochodowym w mieście, inwestycje w kolej naziemną - "Blue Sky Train").

Ameryka Łacińska: Jukatan jako soczewka przemian społeczno-gospodarczych i środowiskowych w regionie. Jukatan – obejmujący trzy południowe stany Meksyku: Quintana Roo, Jukatan i Campeche – jako studium regionalne ukazujące napięcia charakterystyczne dla współczesnej Ameryki Łacińskiej. Przemiany demograficzne i społeczne w regionie o wysokim udziale ludności rdzennej, rosnące nierówności przestrzenne oraz konflikty o zasoby i kierunki rozwoju. Turystyka masowa, rolnictwo ekstensywne i projekty infrastrukturalne jako główne siły przekształcające krajobraz społeczny i przyrodniczy. Szczególny nacisk na kontrowersje wokół inwestycji Tren Maya – jej potencjał rozwojowy, a zarazem zagrożenia dla środowiska, dziedzictwa kulturowego i praw społeczności lokalnych. Jukatan jako przestrzeń ścierania się interesów ekonomicznych, etnicznych i ekologicznych, stanowiąca soczewkę szerszych procesów zachodzących w Ameryce Łacińskiej.

Położenie okołobiegunowe jako jedyna cecha, która czyni krainy polarne podobnymi do siebie. Arktyka jako ocean otoczony lądami, Antarktyka jako kontynent otoczony oceanami. Kluczowe znaczenie gospodarcze obszarów polarnych w najbliższych dekadach. Arktyka jako obszar mający potencjał dla szlaków handlowych łączących kraje Dalekiego Wschodu z Unią Europejską i Stanami Zjednoczonymi. Obszary polarne jako obszary posiadające ogromne złoża surowców energetycznych - aspekt militarny. Problematyka nieuregulowanego statusu dna Oceanu Arktycznego. Antarktyka jako terytorium prawne chronione (Traktat Antarktyczny). Ogromne zainteresowanie obszarem ze strony wielkich mocarstw - nowy potencjalny podział Antarktydy (Lodowy tort do podziału). Problemy z ochroną przyrody i skutkami zmian klimatu wybranych obszarów polarnych.

Uwaga: powyższe zagadnienia to ogólny zakres tematyki a nie tytuły poszczególnych wykładów. Zagadnienia te mogą być omawiane na więcej niż jednych zajęciach.

Szacowana liczba godzin, którą student musi przeznaczyć na osiągnięcie zdefiniowanych dla przedmiotu efektów uczenia się:

Wykład 2 ECTS, w tym:
1 ECTS (30 godz.) – godziny w bezpośrednim kontakcie z prowadzącymi, tj. udział w zajęciach
1 ECTS (20 godz.) - wkład pracy własnej studenta, zapoznanie z literaturą, kwerenda biblioteczna (10 godz.), przygotowanie do zaliczenia pisemnego, praca własna studenta (10 godz.).