Podstawy geografii w nauczaniu przyrody 1900-0PGNP-PED-B

Efekty uczenia się:
E.1.W2.; E.1.W4.; E.1.W5; E.1.W6; E.1.U2.; E.1.U3.; E.1.U5.; E.1.U7.; E.1.K2.; E.1.K3.; E.1.K5.; E.1.K7.

Po ukończeniu zajęć student:
• przedstawi główne idee, koncepcje oraz cele kształcenia i treści nauczania geografii w zakresie przedmiotu Przyroda,
• scharakteryzuje kompetencje merytoryczne i dydaktyczne nauczyciela przyrody, potrzebę wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnej (TIK) oraz dostosowywanie sposobu komunikowania się do poziomu rozwoju uczniów i stymulowania ich aktywności poznawczej,
• przedstawi i scharakteryzuje formy, metody i środki dydaktyczne potrzebne w edukacji geograficznej na lekcjach Przyrody oraz wyjaśnia zasady doboru metod do treści nauczania,
• przedstawi wartości, cele, metody geograficznych zajęć terenowych w klasie IV SP, wyjaśni nieodzowność takich zajęć w szkolnej edukacji przyrodniczej,
• wyjaśni konieczność przeprowadzenia przez uczniów obserwacji geograficznych i pomiarów terenowych,
• wyjaśni czym jest kartografia i topografia oraz w jaki sposób wiąże się ona z umiejętnością orientacji w terenie przedstawi znaczenie podstaw meteorologii w praktyce,
• uzasadni potrzebę korzystania z tradycyjnych i nowoczesnych źródeł informacji przestrzennej (planów, map wielkoskalowych i map tematycznych, GIS), wybranych technik informacyjno-komunikacyjnych (TIK) w nauczaniu treści geograficznych na lekcjach Przyrody
• przedstawi czym jest edukacja krajobrazowa w nauczaniu Przyrody oraz jej cele i wartości,
• scharakteryzuje różne (wybrane) zjawiska i procesy społeczne i przyrodnicze oraz ich wpływ na środowisko geograficzne i krajobraz.
Studenci po zajęciach będą umieli:
• zastosować różne treści, formy, metody, techniki i style kształcenia, geograficznego w nauczaniu Przyrody w klasie IV SP,
• dokonać analizy rozkładu materiału nauczania-uczenia się Przyrody w wybranych programach nauczania zidentyfikować powiązania treści geograficznych z biologicznymi
• porównania podręczników do przyrody z punktu widzenia treści merytorycznych i dydaktycznych,
• zastosować różne środki dydaktyczne w kształceniu geograficznym na tym etapie nauczania,
• określić cele lekcji i uczniowskie osiągnięcia,
• zaprojektować przebieg lekcji przyrody z zakresu tematyki geograficznej,
• zaprojektować zajęcia terenowe niezbędne w edukacji przyrodniczo-geograficznej (np. zajęcia w najbliższej okolicy),
• zaprojektować przeprowadzenie obserwacji i pomiarów w terenie,
• zaprojektować prace domowe z zakresu geografii,
• wykorzystać posiadaną wiedzę geograficzną do realizacji działań na rzecz środowiska geograficznego w miejscu zamieszkania, wspierające aktywność i rozwój zainteresowań uczniów oraz popularyzacji wiedzy,
• wykorzystać wiedzę geograficznej do opisu i rozwiązywania problemów badawczych w edukacji przyrodniczej (na tym etapie nauczania) w tym:
– korzystania z różnych źródeł informacji o przestrzeni,
– planowania i prowadzenia prostych obserwacji i pomiarów w terenie z wykorzystaniem odpowiednich narzędzi i technik,
– interpretowania i wyjaśniania relacji między zjawiskami i procesami społecznymi oraz przyrodniczymi.
Kompetencje społeczne. Studenci wykazują gotowość do:
• kształtowania umiejętności współpracy uczniów, prowadzenia dialogu w grupie i grupowego rozwiązywania problemów;
• rozwijania u uczniów ciekawości, aktywności i samodzielności poznawczej oraz podejmowania wspólnych działań na rzecz lokalnego środowiska geograficznego,
• popularyzowania wiedzy przyrodniczej, w tym treści geograficznych, wśród uczniów, w środowisku szkolnym oraz pozaszkolnym;
• zachęcania uczniów do podejmowania prób badawczych podczas zajęć terenowych.

• Obecność na konwersatoriach i aktywne uczestniczenie w dialogu.
• Jedno zadanie (do wyboru) do wykonania/przedstawienia podczas zajęć.

Opracowanie i przedstawienie podczas zajęć jednego szkicu projektu/pomysłu (do wyboru):
1) Własnego „atlasu chmur”, określenie zasadności i celów dydaktycznych takiego atlasu oraz jego wykorzystania (zastosowania) na lekcjach przyrody.
2) Reportażu pt. Krajobraz najbliższej okolicy z określeniem celów i sposobów jego zastosowania na lekcji przyrody.
3) Projektu lekcji odwróconej – na dowolny temat geograficzny poruszony podczas zajęć.
4) Projektu lekcji przyrody (kameralnej, on-line, albo terenowej) na wybrany temat geograficzny zaprezentowany podczas zajęć konwersatoryjnych (z wykorzystaniem różnych środków i metod dydaktycznych).
5) Projektu lekcji przyrody (kameralnej, terenowej lub on-line) dotyczącej własnej okolicy z wykorzystaniem planów, map.
Szczegóły dotyczące wykonania pracy będą podane podczas zajęć.

Nakład pracy studenta:
• 25-30 godzin – aktywna praca podczas zajęć.

Literatura wykorzystywana podczas zajęć:
• Angiel J., Tworzymy szkołę przyjazną środowisku, Fundacja GAP Polska, Olsztyńskie Centrum Edukacji Ekologicznej, Podkowa Leśna –Olsztyn, 2003.
• Angiel J., A. Hibszer E. Szkurłat, Zajęcia terenowe w kształceniu geograficznym, Bogucki Wyd. Naukowe, Poznań, 2020.
• Arciszewska E., Dylak S. (red.), Nauczanie przyrody - wybrane zagadnienia, Wydawnictwo CODN, Warszawa, 2005.
• Berne I., Zajęcia w terenie, WSiP, Warszawa, 1984.
• Błasiak W., Rozważania o nauczaniu przyrody, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytety Pedagogicznego, Kraków, 2011.
• Dymara B. i in., Dziecko w świecie przyrody, Nauczyciele – nauczycielom, Oficyna Wyd. „Impuls”, 1998.
• GIS w szkole. Poradnik dla nauczycieli przedmiotów przyrodniczych, GRID, Warszawa, 2011.
• Piskorz S., (red.), Zarys dydaktyki geografii, WN PWN, Warszawa 1997.
• Przyroda. Scenariusze zajęć lekcyjnych, t.2, WNoZ UŚ, red. A. Hibszer, K. Kardas, M. Rzętała, Sosnowiec, 2000.
• Pulinowa M.Z.,, O idei krajobrazu (w:) Edukacja przyrodnicza w szkole podstawowej, Warszawa-Wrocław, 2001.
• Rembertowicz H., (red.) Przyroda. Pytania dzieci – odpowiedzi dorosłych, Wydawnictwo Szkoły Wyższej Przymierza Rodzin, Warszawa, 2004.
• Stawiński W., Jak samodzielnie poznawać przyrodę, WSiP, Warszawa 1992.
• Tołwińska-Królikowska E, (red.), Dzieci w świecie nauki, Wyd. Fdukacyjne Inicjatyw Oświatowych, Warszawa, 2013.
• G. Wuttke, Ćwiczenia i wycieczki w nauczaniu geografii, Warszawa 1957.

Materiały dydaktyczne:
• Banach A., , M. Wieczorek, B. Byer, Atlas do przyrody „Świat w porach roku, 2003 (w nim, jako komplementarny dodatek: „Poradnik młodego kartografa” oraz „Przewodnik młodego przyrodnika”), Wyd. DEMART, Warszawa, 2003.
• Będkowska H., Wspaniały leśny świat, CILP, Warszawa, 2015.
• Podstawa programowa (Przyroda) MEN, ORE, 2017.
• Podręczniki do Przyrody (wydawnictwa: WSiP, Nowa Era).
• Flis J., Słownik szkolny. Terminy geograficzne, WSiP, Warszawa, 1994.
• Koźniewska B, Kwiecińska M., Zieloną ścieżką… (edukacja ekologiczna dla klas 4-6), WSiP, Warszawa, 1996.
• Koźniewska B, Kwiecińska M., Zieloną ścieżką… (edukacja ekologiczna – przewodnik dla nauczycieli), WSiP, Warszawa, 1996.
• Licińska D., Słownik szkolny. Geografia – człowiek i jego działalność, WSiP, Warszawa, 1999.
• Olaczek R., Słownik szkolny. Ochrona przyrody i środowiska, WSiP, Warszawa, 1999.
• Podstawa programowa (Przyroda) MEN, ORE.
• Podręczniki do Przyrody (wydawnictwa: WSiP, Nowa Era).
• Prace Komisji Edukacji Geograficznej, dostęp: http://kegptg.geo.uni.lodz.pl/index.php?page=tomy-prac-keg.
• Sulejczak E., Rozmowy z przyrodą, CILP, Warszawa, 2017.