Zaawansowana metodologia badań w naukach o bezpieczeństwie - metody, techniki, narzędzia badawcze oraz ich zastosowanie 1600-SZD-SPEC-ZMD-NB
Celem zajęć jest zapoznanie doktorantów z zaawansowaną metodologią badań w naukach o bezpieczeństwie, ze szczególnym uwzględnieniem metod analizy strategicznej, projektowania i prognozowania w polityce bezpieczeństwa. Uczestnicy poznają zaawansowane narzędzia badawcze służące formułowaniu celów, planowaniu działań oraz opracowywaniu koncepcji bezpieczeństwa w wymiarze narodowym i międzynarodowym.
Zakres tematyczny:
Metodologia badań w naukach o bezpieczeństwie – logika badań naukowych, problem badawczy, hipotezy, operacjonalizacja pojęć, kierunki rozwoju metodologii bezpieczeństwa w świetle zmian w środowisku bezpieczeństwa XXI wieku.
Metody analizy strategicznej – wybór modelu środowiska bezpieczeństwa państwa, metody identyfikacji zagrożeń i szans, sił i słabości, analiza SWOT.
Projektowanie i prognozowanie w badaniach nad bezpieczeństwem – metody foresightu strategicznego, analiza trendów i megatrendów, analiza ryzyka, scenariusze.
Metoda formułowania celów polityki bezpieczeństwa – modele planowania strategicznego, zarządzanie przez cele (MBO), cele o niskim i wysokim stopniu integracji.
Metoda planowania koncepcji działania w dziedzinie bezpieczeństwa – narzędzia planowania operacyjnego i strategicznego w instytucjach bezpieczeństwa, metody ewaluacji i wnioskowania strategicznego.
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty kształcenia
Wiedza | Zna i rozumie:
WG_01 w stopniu umożliwiającym rewizję istniejących paradygmatów - światowy dorobek, obejmujący podstawy teoretyczne oraz zagadnienia ogólne i wybrane zagadnienia szczegółowe dotyczące systemów politycznych– właściwe dla danej dyscypliny w ramach nauk społecznych
WG_02 - główne tendencje rozwojowe dyscyplin dotyczące systemów politycznych w ramach nauk społecznych, w których odbywa się kształcenie
WG_03 - metodologię badań naukowych w obrębie dyscyplin naukowych z dziedziny nauk społecznych w zakresie systemów politycznych
WK_01 - fundamentalne dylematy współczesnej cywilizacji z perspektywy nauk społecznych w zakresie systemów politycznych
Umiejętności | Potrafi:
UK_05 - posługiwać się językiem obcym na poziomie B2 Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego z wykorzystaniem fachowej terminologii właściwej danej dyscyplinie w zakresie systemów politycznych w ramach nauk społecznych w stopniu umożliwiającym uczestnictwo w międzynarodowym środowisku naukowym i zawodowym
Kompetencje społeczne | Jest gotów do:
KO_01 - wypełniania zobowiązań społecznych badaczy i twórców w zakresie systemów politycznych
KO_02 wypełniania zobowiązań społecznych i podejmowania działań na rzecz interesu publicznego, zwłaszcza w zakresie inicjowania działań na rzecz interesu publicznego w zakresie systemów politycznych
KO_03 - myślenia i działania w sposób przedsiębiorczy w zakresie systemów politycznych
Kryteria oceniania
Opis wymagań związanych z uczestnictwem w zajęciach, w tym dopuszczalnej liczby nieobecności podlegających usprawiedliwieniu: Brak wymagań wstępnych. Dopuszczalna jest maksymalnie 1 nieobecność usprawiedliwiona. Obecność na zajęciach jest obowiązkowa.
Zasady zaliczania zajęć i przedmiotu (w tym zaliczania poprawkowego):
Zaliczenie przedmiotu na podstawie pracy pisemnej (analiza metodologiczna wybranego problemu badawczego z zakresu bezpieczeństwa) o objętości 8–10 stron.
W przypadku niezaliczenia – możliwość poprawy w terminie uzgodnionym z prowadzącym.
Metody weryfikacji efektów uczenia się: Ocena pracy pisemnej (dobór i zastosowanie metod badawczych). Ocena aktywności i udziału w dyskusjach. Opcjonalnie: prezentacja wybranego narzędzia badawczego.
Kryteria oceniania:
60% – jakość pracy pisemnej (poprawność metodologiczna, zastosowanie metod, argumentacja).
30% – aktywność i udział w dyskusjach.
10% – przygotowanie prezentacji lub przykładów zastosowania metod badawczych.
Literatura
Szulc B.M. (2024). Bezpieczeństwo a nauki o bezpieczeństwie. Warszawa: Adam Marszałek.
Glen A. (2025). Poznanie bezpieczeństwa podmiotu. Prawda, metafory, myślenie, język. Uniwersytet w Siedlcach.
Wiśniewski, B. (red.) (2021). Bezpieczeństwo w teorii i badaniach naukowych. Wydanie III uzupełnione i poszerzone. Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie.
Gierszewski J. (2024). Sprawiedliwość, wolność i subsydiarność jako komponenty bezpieczeństwa społecznego. Warszawa: Difin.
Kitler W., Wiśniewski B., Wołejszo J. (2024). Metodyka ćwiczeń podsystemu niemilitarnego w systemie obronnym RP. Teoria i praktyka. Towarzystwo Wiedzy Obronnej.
Jurczak J. (2024). Projektowanie jako narzędzie planowania strategicznego w dziedzinie bezpieczeństwa. Warszawa: Difin.
Wiśniewski B., Polko P. (2024). Contemporary Understanding of Security and Its Contexts. Peter Lang.
Bryman, A. (2016). Social Research Methods. Oxford: Oxford University Press.
Creswell, J. W. (2018). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. SAGE Publications.
Baylis, J., Wirtz, J., Gray, C. S. (eds.) (2018). Strategy in the Contemporary World. Oxford University Press.
Salter, M.B., Mutlu, C.E., & Frowd, P.M. (Eds.). (2023). Research Methods in Critical Security Studies: An Introduction (2nd ed.). Routledge.
De Goede, M., Bosma, E., & Pallister-Wilkins, P. (Eds.). (2019). Secrecy and Methods in Security Research: A Guide to Qualitative Fieldwork (1st ed.). Routledge.
Finden, A., López C.Y., Ike T., Gaudino U., Oando S. (Eds.) (2025). Methodologies in Critical Terrorism Studies. Gaps and Interdisciplinary Perspectives. Routledge.