Wstęp do kognitywnych badań nad kulturą 1500-SDN-WDKBNK
Kurs jest wprowadzeniem do metodologii stosowanej w lingwistyce kognitywnej pozwalającej na badania nad człowiekiem i kulturą, ze szczególnym uwzględnieniem interpretacji znaków, zarówno językowych, jak i wizualnych. Lingwistyka kognitywna to dziedzina humanistyki, która powstała w latach 80-tych ubiegłego stulecia; za moment jej powstania przyjmuje się wydanie książki George’a Lakoffa Metaphors We Live By (1980, polski przekład Metafory w naszym życiu, 1988, 2010). Wychodząc od badań psychologii kognitywnej i rozwojowej, lingwistyka kognitywna bada zależności zachodzące pomiędzy umysłem i językiem z jednej strony a ludzkim doświadczeniem z drugiej. Zakłada ucieleśnienie znaczenia znaków oraz związek między znakiem a myśleniem. Proponuje trzy modele sposobów, w jaki tworzone są znaki: metonimia pojęciowa, metafora pojęciowa, amalgamat pojęciowy. Modele pozwalają również na analizę, w jaki sposób znaki są rozumiane i interpretowane przez odbiorców w zależności od kontekstu. Zastosowanie tych modeli pozwala nie tylko na analizę myślenia i działania w obrębie danej kultury, lecz także ich studia porównawcze. Kurs dzieli się na dwie części: w pierwszej wprowadzona zostaje metodologia lingwistyki kognitywnej, w drugiej zaprezentowane zostaną przykłady kognitywnej analizy różnych zjawisk kultury (religijnych, politycznych, artystycznych, reklamy), także w aspekcie porównawczym (kultura europejska i wybrane kultury nieeuropejskie).
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty kształcenia
Wiedza (zna i rozumie)
WG_01 w stopniu umożliwiającym rewizję istniejących paradygmatów – światowy
dorobek, obejmujący podstawy teoretyczne oraz zagadnienia ogólne i wybrane
zagadnienia szczegółowe – właściwe dla dyscyplin humanistycznych
WG_03 metodologię badań naukowych w obrębie nauk humanistycznych
WK_01 fundamentalne dylematy współczesnej cywilizacji z perspektywy nauk
humanistycznych
Umiejętności (potrafi)
K_U01 komunikować się na tematy specjalistyczne w stopniu umożliwiającym
aktywne uczestnictwo w międzynarodowym środowisku naukowym w obrębie nauk
humanistycznych
UW_01 wykorzystywać wiedzę z różnych dyscyplin nauk humanistycznych do
twórczego identyfikowania, formułowania i innowacyjnego rozwiązywania złożonych
problemów lub wykonywania zadań o charakterze badawczym, a w szczególności
definiować cel i przedmiot badań naukowych w dziedzinie nauk humanistycznych,
właściwie rozwijać metody, techniki i narzędzia badawcze oraz twórczo je stosować;
formułować hipotezę badawczą oraz wnioskować na podstawie wyników badań
naukowych
Kompetencje społeczne (jest gotów do)
KK_03 uznania priorytetu wiedzy w rozwiązaniu problemów badawczych,
poznawczych i praktycznych, w obrębie dyscyplin humanistycznych, z zachowaniem
szacunku dla standardów pracy i debaty naukowej
Kryteria oceniania
ocena ciągła (bieżące przygotowanie do zajęć i aktywność), dopuszczalna liczba
nieobecności — 2, zaliczenie poprawkowe - te same wymagania, co zaliczenie w terminie:
kognitywna analiza wybranego tekstu kultury
Literatura
W języku polskim
1. Habrajska G., Ślósarska J. (wyd.) 2006. Kognitywizm w poetyce i stylistyce. Kraków:
Universitas
2. Kövecses Z. 2011. Język, umysł, kultura. Praktyczne wprowadzenie. Kraków: Universitas
3. Lakoff G., Johnson M. 1988. Metafory w naszym życiu. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy
4. Lakoff G. 2011. Nie myśl o słoniu! Jak język kształtuje politykę. Oficyna Wydawnicza
Łośgraf, Warszawa
5. Libura A. 2007. (red.) Amalgamaty kognitywne w sztuce. Kraków: Universitas
6. Libura A. 2010. Teoria przestrzeni mentalnych i integracji pojęciowej. Struktura modelu i jego funkcjonalność. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego
W języku angielskim
1. Fauconnier G., Turner M. 2003. The way we think. Conceptual blending and the mind’s
hidden complexities. New York: Basic Books
2. Johnson M. 1987. The Body in the Mind. The Bodily Basis of Meaning, Imagination, and
Reason. Chicago, London: The University of Chicago Press
3. Lakoff G. 1987. Women, Fire, and Dangerous Things. What Categories Reveal about the Mind. Chicago and London: University of Chicago Press
4. Lakoff G., Johnson M. 1980. Metaphors We Live By. Chicago: The University of Chicago Press
5. Lakoff G. 2002. Moral Politics. How Liberals and Conservatives Think. Chicago and
London: The University of Chicago Press
6. Semino E. 2008. Metaphor in Discourse. Cambridge: Cambridge University Press