Scalanie wieku XIX (literaturoznawstwo i dyscypliny pokrewne) 1500-SDN-SWDL-SWXIX
Zajęcia seminaryjne służyć będą pogłębianiu wiedzy na temat literatury polskiej i obcej XIX wieku widzianej jako kulturowa całość współtworzona w różny sposób i w rozmaitych porządkach. Najważniejszym ich celem jest poddanie krytycznemu, problemowemu namysłowi badawczych konstruktów, jakimi są kategoria „dziewiętnastowieczności” i „polskiego wieku XIX”.
Przedmiotem dyskusji seminaryjnych o literaturze XIX wieku i jej kontekstach będą teksty teoretyczne dotyczące formacji dziewiętnastowiecznej, prace historyków literatury i kultury pierwszej i drugiej połowy stulecia (z uwzględnieniem ich podstaw metodologicznych) oraz utwory literackie. Te ostatnie zostaną przeczytane w nowych usytuowaniach historycznoliterackich i odmiennych od standardowych zestawieniach. Szczególne miejsce wśród tematów do podjęcia zajmą te dotyczące twórców najtrudniejszych i najciekawszych z punktu widzenia tradycyjnych przyporządkowań historycznoliterackich: np. Teodora Tomasza Jeża, Aleksandra Fredry, Józefa Ignacego Kraszewskiego, Cypriana Norwida, Narcyzy Żmichowskiej.
Tematy zajęć zostaną ustalone wspólnie z osobami uczestniczącymi w zajęciach. Poniżej kilka przykładowych kwestii:
1. Czy/jak istnieje „polski wiek XIX”?
2. Dziewiętnastowieczność jako kategoria badawcza i jako etykieta.
3. Twórcy „osobni” (?) a scalanie wieku XIX.
4. Romantyzm i pozytywizm warszawski.
5. Dziewiętnastowieczne edycje romantyków a konstruowanie procesu historycznoliterackiego.
6. „Kraj” i „emigracja” – fakty i konceptualizacje w różnych fazach wieku XIX.
7. Status polskiego biedermeieru.
8. Czy jest możliwa synteza polskiego wieku XIX?
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty uczenia się
Wiedza (zna i rozumie)
WG_03 metodologię badań naukowych w obrębie literaturoznawstwa zorientowanego na problematykę dziewiętnastowieczną
WK_01 fundamentalne dylematy współczesnej cywilizacji z perspektywy kulturowo sprofilowanej historii literatury
Umiejętności (potrafi)
UW_01 wykorzystywać wiedzę literaturoznawczą dotyczącą wieku XIX jako początków nowoczesności do
twórczego identyfikowania, formułowania i innowacyjnego rozwiązywania złożonych
problemów lub wykonywania zadań o charakterze badawczym, a w szczególności
definiować cel i przedmiot badań naukowych w ramach literaturoznawstwa, którego przedmiotem jest twórczość dziewiętnastowieczna,
właściwie rozwijać metody, techniki i narzędzia badawcze oraz twórczo je stosować;
formułować hipotezę badawczą oraz wnioskować na podstawie wyników badań
naukowych;
UW_02 dokonywać krytycznej analizy i oceny wyników badań naukowych dotyczących twórczości autorów dziewiętnastowiecznych,
działalności eksperckiej i innych prac o charakterze twórczym oraz ich wkładu w
rozwój wiedzy
UK_03 uczestniczyć w dyskursie naukowym w obrębie literaturoznawstwa i dyscyplin pokrewnych
UK_04 inicjować debatę naukową, zwłaszcza na tematy dotyczące polskiej dziewiętnastowieczności
Kompetencje społeczne (jest gotów do)
KK_03 uznania priorytetu wiedzy w rozwiązaniu problemów badawczych,
poznawczych i praktycznych w obrębie literaturoznawstwa, z zachowaniem
szacunku dla standardów pracy i debaty naukowej
KK_02 krytycznej oceny własnego wkładu w rozwój literaturoznawstwa i dyscyplin pokrewnych oraz
prowadzenia dyskusji, formułowania merytorycznych argumentów, wypowiadania
swoich racji z zachowaniem szacunku dla innych, prezentuje postawę otwartości na
właściwy dla różnych nauk humanistycznych typ refleksji z poszanowaniem
odmiennych poglądów
Kryteria oceniania
ocena aktywności i bieżącego przygotowania do zajęć, esej zaliczeniowy lub prezentacja, odpowiadające na pytanie: co powinien zawierać podręcznik do historii literatury XIX wieku i jaką może mieć formę?
Korzystanie z narzędzi AI dopuszczalne wyłącznie pod warunkiem uzgodnienia jego formy i zakresu.
Literatura
Literatura przedmiotu zostanie ustalona wspólnie z osobami uczestniczącymi w zajęciach. W celu ustalenia podstaw do dyskusji na szczegółowe tematy potrzebna będzie lektura niżej wskazanych prac i rozmowy na ich temat:
Bogusław Dopart, Polski romantyzm i wiek XIX. Zarysy, rekonesanse, Kraków 2013 (wybrane fragmenty).
Janusz Maciejewski, Miejsce pozytywizmu polskiego w dziewiętnastowiecznej formacji kulturowej, w: Pozytywizm. Języki epoki, red. G. Borkowska, J. Maciejewski, Warszawa 2001.
Jürgen Osterhammel, Historia XIX wieku. Przeobrażenie świata, przeł. I. Drozdowska-Broering i in., Poznań 2013, 2023 (wybrane fragmenty).
Wiesław Ratajczak, Literatura polska XIX wieku, Poznań 2008 (wybrane fragmenty).
Hannu Salmi, Europa XIX wieku. Historia kulturowa, przeł. A. Szurek, Kraków 2010.
Słownik literatury polskiej XIX wieku, red, J. Bachórz, A. Kowalczykowa, Wrocław 1994 (wybrane fragmenty)
Słownik polskiej krytyki literackiej. 1794–1918, red. G. Borkowska i in., Warszawa-Toruń 2016 (wybrane hasła przedmiotowe i wstęp).
Iwona Węgrzyn, Wyczerpana tradycja. Szkice o literaturze polskiej XIX wieku, Warszawa 2021 (wybrane fragmenty).