Lingwistyka kontaktu językowego 1500-SDN-LKJ
Przyczyny coraz rzadszego – także w Europie – występowania jednojęzyczności na korzyść dwu- i wielojęzyczności są jasno wyjaśnione w literaturze przedmiotu:
„Die große demographische Mobilität hat nun freilich in den letzten Jahrzehnten zu einer wachsenden Destabilisierung dieser historisch gewachsenen Sprachsituation geführt. Europa ist nicht mehr länger nur Herkunftsregion von Auswanderern, sondern zieht in großen Mengen anderssprachige Auszubildende, Arbeitsmigranten und Flüchtlinge aus aller Welt an. Demzufolge sind in Europa alle Staaten und größeren Städte „vielsprachig“ (Lüdi 1996: 320)” (Duża mobilność demograficzna ostatnich dziesięcioleci doprowadziła wszakże do rosnącej destabilizacji tej historycznie ukształtowanej sytuacji językowej. Europa nie jest już tylko miejscem pochodzenia emigrantów, ale przyciąga rzesze wielojęzycznych stażystów, pracowników migrujących i uchodźców z całego świata. W związku z tym wszystkie państwa i większe miasta w Europie są „wielojęzyczne”.)
Należy podkreślić, iż kontakt językowy nie jest jedynie stabilnym przedmiotem opisu lingwistycznego powiązanego z polityką językową, tożsamością czy edukacją, lecz także przestrzenią, w której ujawniają się współczesne formy niepewności: migracyjnej, kulturowej, politycznej, tożsamościowej i komunikacyjnej. Ta wieloaspektowość kontaktu językowego oferuje fascynującą okazję do zagłębienia się w jego okoliczności, przyczyny, konsekwencje i przejawy. W badaniach nad zjawiskiem kontaktu językowego pod uwagę brana jest norma dwujęzyczna z perspektywy osób mówiących danym językiem oraz członków wielojęzycznej społeczności komunikacyjnej (Zielińska 2013: 75).
W ramach zajęć zajmiemy się historycznymi i socjolingwistycznymi uwarunkowaniami dwujęzyczności, Polityką i ideologiami językowymi, zarządzaniem językiem i reżimem językowym, przełączaniem kodu, zjawiskami kontaktu językowego i neologizmami w dwujęzyczności, cechami dialektalnymi i starszymi formami językowymi w mowie osób dwujęzycznych i wielojęzycznych, mniejszościami językowymi i ich tożsamością, biografiami językowymi osób dwujęzycznych i wielojęzycznych, metodami badawczymi i korpusami językowymi, akwizycja języka/języków.
|
W cyklu 2026L:
Przyczyny coraz rzadszego – także w Europie – występowania jednojęzyczności na korzyść dwu- i wielojęzyczności są jasno wyjaśnione w literaturze przedmiotu: |
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty kształcenia
Wiedza (zna i rozumie)
WG_01 w stopniu umożliwiającym rewizję istniejących paradygmatów – światowy dorobek, obejmujący podstawy teoretyczne oraz zagadnienia ogólne i wybrane zagadnienia szczegółowe – właściwe dla dyscyplin humanistycznych
WG_03 metodologię badań naukowych w obrębie nauk humanistycznych
WK_01 fundamentalne dylematy współczesnej cywilizacji z perspektywy nauk humanistycznych
Umiejętności (potrafi)
K_U01 komunikować się na tematy specjalistyczne w stopniu umożliwiającym aktywne uczestnictwo w międzynarodowym środowisku naukowym w obrębie nauk humanistycznych
UW_01 wykorzystywać wiedzę z różnych dyscyplin nauk humanistycznych do twórczego identyfikowania, formułowania i innowacyjnego rozwiązywania złożonych problemów lub wykonywania zadań o charakterze badawczym, a w szczególności definiować cel i przedmiot badań naukowych w dziedzinie nauk humanistycznych, właściwie rozwijać metody, techniki i narzędzia badawcze oraz twórczo je stosować; formułować hipotezę badawczą oraz wnioskować na podstawie wyników badań naukowych
Kompetencje społeczne (jest gotów do)
KK_03 uznania priorytetu wiedzy w rozwiązaniu problemów badawczych, poznawczych i praktycznych, w obrębie dyscyplin humanistycznych, z zachowaniem szacunku dla standardów pracy i debaty naukowej
Kryteria oceniania
Przedstawienie wybranego zagadnienia oraz wyniku własnej mini-eksploracji. Możliwe są dwie usprawiedliwione obecności. W zaliczaniu poprawkowym odbędzie się kolokwium z opracowanego materiału i zagadnień. Na wypadek korzystania z osiągnięć Sztucznej Inteligencji należy zawsze sprawdzić sens i prawdziwość lub prawdopodobieństwo podawanych i otrzymanych rozwiązań oraz źródeł informacji. Wykluczone jest korzystanie ze Sztucznej Inteligencji jako substytucja własnego mini-badania terenowego.
Literatura
Barbour, Stephen/ Stevenson Patrick: Variation im Deutschen. Soziolinguistische Perspektiven. Berlin/New York, 1998.
Dubisz Stanisław / Stąpor Izabela (Hrsg.): Wielojęzyczność. Kontakty językowe w rozwoju kultur słowiańskich. Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora Wydział Filologii Polskiej Pułtusk 2008
Fishman Joshua A. (1964): Language maintenance and language shift as a field of inquiry: A definitione of the field and suggestions for its further development. Linguistics 2.9, 32–70.
Földes Csaba: Kontaktdeutsch. Zur Theorie eines Varietätentyps unter transkulturellen Bedingungen von Mehrsprachigkeit. Narr Francke Attempto Verlag Tübingen GmbH¬+ Co. KG, Tübingen 2005
Földes, Csaba: Areallinguistik, Sprachgeographie, Sprachbundtheorie, Kontaktlinguistik, interkulturelle Linguistik: Zur Untersuchung transkultureller Kontakträume. In: Lasatowicz, Katarzyna/Rudoph, Andrea/Wolf, Norbert, Richard (Hg.): Deutsch im Kontakt der Kulturen. Schlesien und andere Vergleichsregionen. Akten der V. Internationalen Konferenz des Germanistischen Instituts der Universität Opole 19.-22. April 2004. Berlin 2006.
Głuszkowski Michał: Socjologia w badaniach dwujęzyczności, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2013.
Krefeld, Thomas: Einführung in die Migrationslinguistik. Tübingen 2004.
Lüdi, Georges: Migration und Mehrsprachigkeit. In: Goebl, Hans (Hrsg.): Kontaktlinguistik. Ein internationales Handbuch zeitgenössischer Forschung. Berlin: de Gruyter, 1996, S. 320 - 327.
Porębski Andrzej (2009), Wielokulturowość Szwajcarii na rozdrożu, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Rembiszewska, Dorota, Krystyna (2020): Gwary Mazur wschodnich w XIX wieku (na podstawie ankiet Georga Wenkera do niemieckiego atlasu jezykowego). – Warszawa: Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk.
Riehl, Claudia Maria: Sprachkontaktforschung. Eine Einführung. Tübingen, 2014 (3).
Siatkowski Janusz: Studia nad słowiańsko-niemieckimi kontaktami językowymi. Uniwersytet Warszawski Wydział Polonistyki Instytut Slawistyki Zachodniej i Południowej, Warszawa 2015.
Thomason, Sarah G.: Language Contact: An Introduction. Georgetown 2001.
Weinreich, Uriel: Sprachen in Kontakt, Ergebnisse und Probleme einer Zweisprachigkeitsforschung. München 1977.
Zielińska, Anna: Mowa pogranicza. Studium o językach i tożsamościach. Warszawa 2013.
|
W cyklu 2026L:
Barbour, Stephen/ Stevenson Patrick: Variation im Deutschen. Soziolinguistische Perspektiven. Berlin/New York, 1998. |