Mykologia i fykologia medyczna 1400-221MIFM
Program wykładów i zajęć laboratoryjnych uwzględnia następujące zagadnienia: ● Mykologia i fykologia medyczna jako dyscypliny naukowe; podstawowe pojęcia, rys historyczny i zakres przedmiotowy badań. Ewolucja kluczowych koncepcji i pojęć mykologicznych oraz fykologicznych ● Narzędzia i warsztat pracy mykologa i fykologa: wyposażenie i zasady pracy w laboratorium mykologicznym i fykologicznym (dezynfekcja, sterylizacja i antyseptyka, BSL). Rodzaje pożywek stosowanych w mykologii i fykologii ● Budowa i organizacja komórki grzyba i glonu. Organelle komórkowe; różnice na poziomie budowy i funkcji między komórką grzyba a innymi komórkami eukariotycznymi. Komponenty ściany komórkowej: drogi ich syntezy i różnice na poziomie różnych taksonów grzybów i glonów ● Fizjologia komórki grzyba – kluczowe szlaki metaboliczne i różnice na poziomie różnych taksonów ● Klasy leków przeciwgrzybiczych i ich cele komórkowe ● Mechanizmy działania antymykotyków, środków fykobójczych i fykostatycznych oraz możliwe fenotypy lekooporności; mechanizmy oporności wrodzonej (ang. intrinsic) i nabytej (ang. acquired) – terapia skojarzona celem osiągnięcia efektu synergistycznego oraz sposoby przywracania lekowrażliwości z użyciem chemouczulaczy (ang. chemosensitizers) ● Badanie lekowrażliwości in vitro (metoda referencyjna mikrorozcieńczeń, metoda E-test, metoda seryjnych rozcieńczeń w podłożu stałym ,,spot tests”, metoda krążków bibułowych) ● Biologia i ekologia grzybów i glonów: grupy troficzne, zależności międzygatunkowe, adaptacje do zajmowanych nisz ekologicznych, zjawisko antybiozy. Sposoby rozmnażania grzybów (rodzaje owocników i pseudoowocników) i glonów ● Aktualna taksonomia grzybów i glonów chorobotwórczych zaproponowanej przez Burki et al. w 2019r. – charakterystyka taksonów. Aktualne zasady nazewnictwa gatunkowego, w tym szczególnie grzybów i glonów chorobotwórczych ● Glony chorobotwórcze z rodzaju Prototheca, patogenne lęgniowce (Oomycota); Mesomycetozoea (Rhinosporidium seeberii) ● Charakterystyka chorobotwórczych grzybów drożdżopodobnych z typu Ascomycota ● Charakterystyka chorobotwórczych grzybów drożdżopodobnych z typu Basidiomycota ● Patogenne mikrogrzyby z typu Ascomycota o strzępkach grzybni regularnie septowanych (dermatofity, keratynofilne grzyby pleśniowe, czynniki etiologiczne chromoblastomykozy, aspergilozy, fuzariozy oraz grzyby dimorficzne) ● Klinicznie istotne grzyby z typu Mucoromycota i Zoopagomycota o grzybni cenocytialnej, czynniki etiologiczne entomoftoromykoz i mukormykoz ● Patogenne grzyby z typu Chytridiomycota – występowanie i znaczenie ekologiczne ● Mikrosporidia i mikrosporidiozy – najczęstsze czynniki etiologiczne infekcji u ludzi i zwierząt ● Czynniki wirulencji grzybów chorobotwórczych, ich znaczenie w patogenezie oraz w środowisku naturalnym, sposoby ich detekcji oraz indukcji w warunkach in vitro ● Immunologia zakażeń grzybiczych: antygeny grzybowe, test wiązania dopełniacza, testy immunoenzymatyczne i immunoprecypitacji ● Negatywne aspekty związane z obecnością grzybów potencjalnie patogennych i glonów w pomieszczeniach zamkniętych: mykotoksyny produkowane przez grzyby patogenne dla ludzi i zwierząt, mykotoksyny wytwarzane in vivo w ustroju gospodarza i ich wpływ na elementy układu immunologicznego, alergie, w tym mykidy, SBS, infekcje (powierzchniowe, głębokie i systemowe) ● Grzybicze patogeny w powietrzu ● Konwencjonalne i molekularne techniki stosowane w diagnostyce mykologicznej i fykologicznej: podłoża wybiórcze i różnicujące, komercyjne testy różnicujące in vitro, markery molekularne umożliwiające jednoznaczną identyfikację gatunkową ● Glony jako czynniki zakaźne ● Rzadkie eukariotyczne czynniki chorobotwórcze: lęgniowce (Saprolegnia parasitica, S. diclina, Pythium insidiosum, Lagenidium giganteum), Rhinosporidium seeberii, glony z rodzaju Prototheca i inne chorobotwórcze glony z typu Chlorophyta, naturalne rezerwuary, epidemiologia ● Aplikacyjne wykorzystanie grzybów w medycynie, przemyśle spożywczym, tekstylnym i papierniczym, biodegradacji i bioremediacji; ● Kierunki rozwoju mykologii i fykologii medycznej – nurty badawcze w mykologii i fykologii, badania interdyscyplinarne.
Tryb prowadzenia
Założenia (opisowo)
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Ogólnie: uzupełniające | W cyklu 2026Z: fakultatywne |
Efekty kształcenia
Wiedza - po zakończonym cyklu wykładów:
K_W10; K_W10; K_W10; K_W11; K_W11; K_W12; K_W14; K_W14; K_W15; K_W15; K_W17; K_W26; K_W26.
Kompetencje społeczne - po zakończonym cyklu wykładów:
K_K06; K_K07; K_K08; K_K08; K_K13.
Umiejętności - po zaliczeniu zajęć laboratoryjnych:
K_U05; K_U05; K_U06; K_U06; K_U06; K_U08; K_U13
Kompetencje społeczne - po zaliczeniu zajęć laboratoryjnych:
K_K03; K_K06; K_K08; K_K08; K_K13.
Kryteria oceniania
Wykład: egzamin pisemny
Egzamin składa się z 60 pytań testowych zamkniętych 4-wariantowych, jednokrotnego wyboru.
Czas trwania egzaminu – 60 min.
Każde pytanie testowe jest oceniane w skali punktowej: 0 lub 1.
Kryterium zdania egzaminu jest uzyskanie minimum 50+1% punktów (31 pkt) na 60 pkt możliwych do zdobycia.
Warunkiem przystąpienia do egzaminu jest zaliczenie minimum na ocenę dostateczną zajęć laboratoryjnych.
Zajęcia laboratoryjne: sprawdzian końcowy
Cykl zajęć laboratoryjnych jest zakończony sprawdzianem końcowym. Zajęcia laboratoryjne kończą się zaliczeniem na ocenę.
Sprawdzian końcowy składa się z 20 pytań testowych zamkniętych, jednokrotnego wyboru. Pytania testowe są 4-wariantowe, z jedną odpowiedzią prawidłową.
Czas trwania sprawdzianu: 20 min.
Każde pytanie testowe jest oceniane w skali punktowej: 0 lub 1.
Sprawdzian (kolokwium) uznaje się za zaliczony gdy student uzyska minimum 50+1% punktów możliwych do zdobycia (11 pkt), co odpowiada ocenie dostatecznej, jako najniższej wymaganej do zaliczenia przedmiotu.
Warunkiem przystąpienia do sprawdzianu jest obecność studenta na co najmniej 80% wszystkich przewidzianych zajęć (10 spotkań). Absencja wyższa niż 20% (2 zajęcia laboratoryjne) wymaga usprawiedliwienia (np. zwolnieniem lekarskim).
Zarówno sprawdzian zaliczający zajęcia laboratoryjne, jak też egzamin w sesji egzaminacyjnej odbywają się wyłącznie w dwóch terminach – pierwszym (głównym) i poprawkowym.
Studenci mają zapewnione prawo wglądu do prac (sprawdzian/egzamin) na warunkach opisanych w Regulaminie studiów Uniwersytetu Warszawskiego (do 7 dnia włącznie od wystawienia ocen). W czasie wglądu do prac, zabrania się studentom powielania lub utrwalania jakiejkolwiek ich części.
O terminie sprawdzianu i egzaminu, o ich formule i zasadach zaliczenia informuje studentów koordynator przedmiotu wykorzystując do tego platformę KAMPUS: https://kampus.uw.edu.pl/.
Praktyki zawodowe
Nie przewiduje się
Literatura
Literatura podstawowa:
• Encyclopedia of Mycology, 1st Edition, Oscar Zaragoza, Arturo Casadevall, wyd. Elsevier, 2021
• Zarys mikologii lekarskiej, red. E. Baran, Volumed, Wrocław 1998;
• Atlas grzybów chorobotwórczych człowieka, P. Krzyściak, M. Skóra, A. Macura, MedPharm, Wrocław 2011;
• Mykologia medyczna, A. Kurnatowska, P. Kurnatowski, Edra Urban & Partners, Wrocław 2018;
• Human Pathogenic Fungi, D.J. Sullivan, Caister Academic Press, Poole, UK 2014;
• Laboratory Handbook of Dermatophytes, J. Kane, R. Summerbell, L. Sigler, S. Krajden, G. Land, Star Publishing Company, Belmont, USA 1997;
• Identification of Pathogenic Fungi, CK. Campbell, EM. Johnson, DW. Warnock, Wiley-Blackwell, Hoboken, USA 2013;
• The fungi, MJ. Carlile, SC. Watkinson, GW. Gooday, Academic Press, London 2001;
• Oxford Textbook of Medical Mycology, ChC. Kibbler, R. Barton, NAR. Gow, S. Howell, DM. MacCallum, RJ. Manuel, Oxford University Press, Oxford, UK 2018;
Literatura uzupełniająca:
• Medical Microbiology. A Guide to Microbial Infections: Pathogenesis, Immunity, Laboratory Investigation and Control, MR. Barer, WL. Irving, Elsevier, Amsterdam 2019;
• Ainsworth, G.C., Kirk, P.M., Bisby, G.R. (2011). Ainsworth & Bisby's Dictionary of the Fungi. Wielka Brytania: CABI.
• The Fifth Kingdom, B. Kendrick, Focus Publishing, Newburyport MA, USA 2000;
• Textbook of Medical Mycology 4th Edition, M.D. Chander, M.D., Jagdish, Dr., Jaypee Brothers Medical Pub 2017;
• Larone's Medically Important Fungi - A Guide to Identification, L.F. Westblade, E.M. Burd, S.R. Lockhart, G.W. Procop, John Wiley & Sons Inc, 2023;
• Medical Microbiology, P.R. Murray, K.S. Rosenthal, M.A. Pfaller, Elsevier 2015;
• Atlas of Clinical Fungi, G.S. de Hoog, J. Guarro, J. Gené, S.A. Ahmed, A.M.S. Al-Hatmi, M.J. Figueras, R.G. Vitale, 4th edition, ASM, 2021
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: