Molekularne Markery w Diagnostyce Chorób Pasożytniczych 1400-122-MMChP-W
Pełny opis przedmiotu Kurs przedstawia zastosowanie odpowiednich markerów molekularnych w diagnostyce chorób pasożytniczych oraz analizie różnorodności genetycznej patogenów. W trakcie zajęć wykorzystywane są sekwencje DNA wybranych genów uzyskane z różnych grup pasożytów i patogenów, takich jak Hepatozoon spp., Bartonella spp., Borrelia spp., Catenotaenia spp., Dirofilaria spp., wirus kleszczowego zapalenia mózgu (KZM), a także ektopasożyty (pchły, kleszcze). Kurs obejmuje również nowoczesne techniki analizy genomowej i bioinformatycznej stosowane w diagnostyce molekularnej. Studenci poznają mechanizmy adaptacji patogenów, ich koewolucję z żywicielami oraz ewolucję cykli rozwojowych. Zajęcia rozwijają umiejętność krytycznej analizy danych, projektowania badań oraz interpretacji procesów ewolucyjnych kształtujących współczesne choroby pasożytnicze i odzwierzęce.
Kurs łączy wiedzę z zakresu biologii molekularnej, genomiki, ekologii chorób i filogenetyki, prezentując zarówno podstawy teoretyczne, jak i praktyczne zastosowania markerów genetycznych w identyfikacji patogenów oraz analizie ich różnorodności. Zajęcia mają charakter interdyscyplinarny.
Tematyka wykładów obejmują m.in. przegląd współczesnych metod diagnostyki molekularnej, markery wirusów przenoszonych przez wektory (np. wirus Zachodniego Nilu, wirus kleszczowego zapalenia mózgu), markery diagnostyczne bakterii chorobotwórczych takich jak Borrelia burgdorferi czy Bartonella henselae, a także markery protistów wywołujących malarię i śpiączkę afrykańską. Omawiane są również markery mitochondrialne stosowane w diagnostyce helmintów, integracja metod morfologicznych i molekularnych w identyfikacji ektopasożytów (kleszcze, pchły, wszy), a także zagadnienia ewolucyjne, takie jak adaptacje pasożytów, koewolucja pasożyt–żywiciel oraz manipulacja zachowaniem gospodarza. Konwersatoria rozwijają umiejętność krytycznej analizy literatury, oceny metod badawczych oraz formułowania argumentów naukowych.
Kurs kładzie nacisk na integrację wiedzy teoretycznej z praktycznymi umiejętnościami analitycznymi. Studenci uczą się, jak dobierać odpowiednie markery genetyczne do diagnostyki różnych grup patogenów, jak oceniać ich specyficzność i przydatność, oraz jak interpretować wyniki analiz molekularnych w kontekście transmisji chorób, zmienności genetycznej i relacji ewolucyjnych. Połączenie konwersatoriów z analizą danych sekwencyjnych zapewnia wszechstronne przygotowanie do pracy w laboratoriach diagnostycznych, jednostkach badawczych, instytucjach zajmujących się zdrowiem publicznym oraz projektach monitoringu chorób zakaźnych.
Absolwent kursu potrafi samodzielnie analizować sekwencje DNA patogenów, wykonywać rekonstrukcje filogenetyczne, interpretować dane molekularne oraz krytycznie oceniać publikacje naukowe. Zdobywa kompetencje niezbędne do prowadzenia badań nad diagnostyką i epidemiologią chorób pasożytniczych, bakteryjnych, wirusowych i wektorowych.
Koordynatorzy przedmiotu
Tryb prowadzenia
Efekty uczenia się
Wiedza: absolwent zna i rozumie
- złożone problemy badawcze nauk przyrodniczych, które wymagają pogłębionej wiedzy z dziedziny nauk ścisłych (K_W02),
- w pogłębionym stopniu zróżnicowanie strukturalne, genetyczne, metaboliczne i funkcjonalne organizmów żywych oraz ich wzajemne relacje (K_W03),
- wzajemne relacje organizm-środowisko, stosując hipotezy dotyczące czasowych i przestrzennych uwarunkowań różnorodności biologicznej (K_W04),
- wzajemne pokrewieństwa wszystkich żywych organizmów. Zna zaawansowaną metodologię filogenetyczną pozwalającą na ustalenie relacji pokrewieństwa między organizmami (K_W07),
- specjalistyczne narzędzia bioinformatyczne, konieczne dla rozwiązywania problemów studiowanej specjalności nauk biologicznych (K_W09),
- słownictwo fachowe w dziedzinie nauk przyrodniczych w wybranym języku nowożytnym (j. angielski) (K_W12),
Umiejętności absolwenta; absolwent potrafi
- wykorzystywać w sposób biegły naukowe i popularnonaukowe teksty biologiczne w języku ojczystym i angielskim oraz komunikuje się w języku angielskim na poziomie B2+ (K_U03),
- w fachowej literaturze znaleźć prawdopodobne przyczyny niepowodzenia eksperymentów i zmodyfikować odpowiednio przebieg doświadczenia (K_U05),
- pod nadzorem opiekuna naukowego planować i wykonać eksperyment z zastosowaniem poznanych metod; umie zaproponować metody przeprowadzenia wskazanych oznaczeń oraz ocenić przydatność metod i ich ograniczenia dla badanego materiału (K_U07),
- krytycznie opracować wybrany problem biologiczny na podstawie danych literaturowych i wyników własnych badań, formułując własne opinie i wnioski (K_U08),
- prezentować krytycznie prace badawcze z zakresu wybranej specjalności nauk biologicznych z użyciem środków komunikacji werbalnej oraz multimediów (K_U09),
- zbierać i opracowywać dane wykorzystując różne narzędzia badawcze i bioinformatyczne, potrafi wykonać złożone operacje analityczne z użyciem ogólnie dostępnych narzędzi informatycznych (K_U17).
Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do
- przekazywania społeczeństwu wiedzy o najnowszych osiągnięciach nauk przyrodniczych i do wyjaśniania zasadności prowadzenia podstawowych badań naukowych (K_K03),
- stałego dokształcania się i aktualizowania wiedzy, korzystając ze źródeł naukowych i popularnonaukowych, dotyczących specjalistycznych nauk biologicznych (K_K07).
Kryteria oceniania
Egzamin pisemny (test jednokrotnego wyboru, ok. 30 pytań).
Literatura
Podczas zajęć studenci będą otrzymywać najnowszą literaturę naukową, dobieraną na bieżąco do omawianych zagadnień.