Kliniczne aspekty pomiaru refrakcji 1100-5BW13

WYKŁADY (kolejność wykładów może się zmienić)

1. Topografia rogówki
- Metody pomiarowe- krążki Placedo, kamera Scheimpfluga, OCT, szczelina skanująca
- Rodzaje map- keratometryczne (sagitalne, tangencjalne, elewacyjne), pachymetyczne, pachymetryczne nabłonka, stosowane skale kolorystyczne
-Normy na mapach rogówki (między innymi: klasyfikacja kształtu mapy keratometrycznej, różnica wystromień, normy wystromień dla map BFS, przyrost grubości)
-Zmiany na mapach rogówki charakterystyczne dla różnych stadiów zaawansowania stożka rogówki
-Charakterystyka map rogówki po zabiegach z zakresu chirurgii refrakcyjnej
-Prawidłowe wykonywanie pomiarów rogówki
-Szacowanie zmiany wybranych parametrów rogówki po zabiegach chirurgii refakcyjnej (grubość i krzywizna)
-Wstępna ocena ryzyka wystąpienia pozabiegowej ektazji rogówki

2. Suche oko
- Choroba suchego oka – definicja, klasyfikacja, patofizjologia i wpływ na jakość życia.
- Aktualne wytyczne i algorytmy diagnostyczno-terapeutyczne, w tym DEWS III.
- Postacie choroby suchego oka: niedobór warstwy wodnej, postać ewaporacyjna i mieszana.
- Higiena brzegów powiek i substytucja filmu łzowego – zasady doboru preparatów.
- Dysfunkcja gruczołów Meiboma (MGD) – diagnostyka i leczenie.
- Zastosowanie IPL, MGX, LLLT oraz terapii skojarzonych w leczeniu MGD i choroby suchego oka.
- Indywidualizacja terapii oraz omówienie aktualnych badań klinicznych.
- Praktyczne aspekty prowadzenia pacjenta z chorobą suchego oka.

3. Krótkowzroczność w ujęciu okulistycznym
- Krótkowzroczność jako wada refrakcji i problem zdrowotny wpływający na rozwój funkcji wzrokowych.
- Znaczenie pełnej korekcji wady wzroku dla rozwoju widzenia, funkcji poznawczych i edukacyjnych.
- Czynniki środowiskowe związane z rozwojem i progresją krótkowzroczności.
- Higiena pracy wzrokowej: praca z bliska, przerwy, odległość pracy, oświetlenie i ergonomia stanowiska.
- Znaczenie regularnej aktywności na świeżym powietrzu i ekspozycji na światło dzienne.
- Czas ekranowy i jego ograniczanie w różnych grupach wiekowych.
- Metody kontroli progresji krótkowzroczności: specjalistyczne soczewki okularowe i kontaktowe, ortokeratologia oraz niskie stężenia atropiny.
- Znaczenie modyfikacji stylu życia, snu, aktywności fizycznej i diety.
- Zasady regularnego monitorowania pacjentów z krótkowzrocznością.
- Wpływ czynników genetycznych i środowiskowych na rozwój i progresję miopii.
- Aktualne wytyczne, algorytmy terapeutyczne oraz praktyczne aspekty prowadzenia pacjenta z krótkowzrocznością.

4. Wpływ cukrzycy i nadciśnienia tętniczego na narząd wzroku
- Cukrzyca i nadciśnienie tętnicze jako choroby układowe – podstawy patofizjologii, czynniki ryzyka i znaczenie kliniczne.
- Wpływ przewlekłej hiperglikemii oraz zaburzeń naczyniowych na struktury narządu wzroku.
- Oczne powikłania cukrzycy: retinopatia i makulopatia cukrzycowa, zmiany w soczewce, rogówce i przednim odcinku oka, neuropatie nerwów czaszkowych oraz jaskra neowaskularna.
- Wpływ nadciśnienia tętniczego na mikrokrążenie siatkówki i nerw wzrokowy oraz charakterystyczne zmiany obserwowane w badaniu dna oka.
- Czynniki wpływające na rozwój i progresję zmian ocznych, ze szczególnym uwzględnieniem kontroli glikemii, ciśnienia tętniczego i zaburzeń lipidowych.
- Znaczenie badania narządu wzroku w wykrywaniu i monitorowaniu powikłań ogólnoustrojowych cukrzycy i nadciśnienia tętniczego.

5. Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD)
- Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD) – epidemiologia, patomechanizm i znaczenie kliniczne.
- Fizjologiczne starzenie siatkówki, RPE i błony Brucha oraz ich związek z rozwojem AMD.
- Druzy i inne zmiany w obrębie plamki – rodzaje i znaczenie diagnostyczne.
- Postacie AMD: suche, zanik geograficzny i postać wysiękowa.
- Objawy kliniczne, przebieg choroby oraz czynniki ryzyka progresji.
- Profilaktyka AMD i modyfikowalne czynniki ryzyka.
- Diagnostyka obrazowa AMD: fotografia dna oka, NIR, FAF i OCT.
- Aktualne możliwości leczenia AMD, w tym terapia anty-VEGF.
- Badanie optometryczne pacjenta z AMD i pacjenta słabowidzącego.
- Refrakcja, ocena widzenia do dali i bliży oraz podstawy rehabilitacji wzrokowej.
- Dobór pomocy optycznych i nieoptycznych dla osób słabowidzących.

6. Jaskra
- Jaskra – epidemiologia, klasyfikacja i podstawowe mechanizmy rozwoju neuropatii jaskrowej.
- Jaskra pierwotna otwartego kąta (POAG) – charakterystyka, znaczenie ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz jaskra normalnego ciśnienia.
- Czynniki ryzyka jaskry: ogólne, oczne i naczyniowe.
- Ocena tarczy nerwu wzrokowego i pierścienia neuroretinalnego w diagnostyce jaskry.
- Diagnostyka funkcjonalna: standardowa perymetria automatyczna i interpretacja wyników.
- Metody wczesnego wykrywania jaskry i zmian presymptomatycznych, w tym wybrane metody psychofizyczne.
- Jaskra wtórna z otwartym kątem przesączania, w tym jaskra w przebiegu zespołu pseudoeksfoliacji i zespołu rozproszenia barwnika.
- Jaskra z zamykającym się kątem przesączania – mechanizm, czynniki ryzyka, objawy i rozpoznawanie stanów nagłych.
- Ocena kąta przesączania: metoda van Hericka, gonioskopia, AS-OCT i UBM.
- Podstawowe możliwości leczenia jaskry: farmakoterapia, leczenie laserowe i chirurgiczne.
- Badanie optometryczne pacjenta z jaskrą oraz pacjenta z grupy ryzyka.

7. Wysoka krótkowzroczność
- Klasyfikacja krótkowzroczności z uwzględnieniem jej stopnia, etiologii, uwarunkowań anatomicznych oraz wieku wystąpienia.
- Epidemiologia krótkowzroczności i duża krótkowzroczność jako narastający problem zdrowia publicznego.
- Czynniki genetyczne i środowiskowe wpływające na rozwój oraz progresję krótkowzroczności.
- Mechanizmy emmetropizacji, wydłużania osiowego gałki ocznej i znaczenie rozogniskowania obwodowego.
- Powikłania związane z dużą i patologiczną krótkowzrocznością, w tym zwiększone ryzyko zmian siatkówkowych, makulopatii, odwarstwienia siatkówki, jaskry i zaćmy.
- Metody spowalniania progresji krótkowzroczności: modyfikacja warunków środowiskowych, specjalistyczne soczewki okularowe (DIMS, HAL) i kontaktowe, ortokeratologia. farmakoterapia atropiną, RLRL.
- Możliwości korekcji krótkowzroczności: okulary, soczewki kontaktowe, laserowa korekcja wad wzroku oraz wszczepy wewnątrzgałkowe.

8. Zaćma
- Definicja, klasyfikacja i rodzaje zaćmy, w tym zaćma starcza, wtórna, pourazowa oraz związana z chorobami układowymi.
- Charakterystyka najczęstszych typów zmętnień soczewki: zaćmy jądrowej, korowej i podtorebkowej oraz ich wpływ na jakość widzenia.
- Czynniki ryzyka i mechanizmy rozwoju zaćmy, m.in. wiek, cukrzyca, wysoka krótkowzroczność, choroby zapalne, stosowanie steroidów, urazy oraz promieniowanie.
- Objawy kliniczne i diagnostyka zaćmy z wykorzystaniem oceny ostrości wzroku, badania w lampie szczelinowej oraz badań przedoperacyjnych.
- Zasady kwalifikacji do leczenia operacyjnego i podstawy technik usunięcia zaćmy, ze szczególnym uwzględnieniem fakoemulsyfikacji.
- Rodzaje soczewek wewnątrzgałkowych: jednoogniskowe, wieloogniskowe i EDOF oraz zasady doboru refrakcji pooperacyjnej.
- Najczęstsze powikłania pooperacyjne i problemy związane z położeniem lub doborem soczewki wewnątrzgałkowej.

9. Badanie wzroku dziecka
- rozwój widzenia i emetropizacja u dzieci
- premyopia i czynniki ryzyka rozwoju krótkowzroczności
- specyfika badania optometrycznego dzieci
- ocena refrakcji, widzenia obuocznego i akomodacji
- metody korekcji wad wzroku u dzieci
- postępowanie w krótkowzroczności i hamowanie jej progresji
- analiza przypadków klinicznych i dobór postępowania optometrycznego

10. Skiaskopia statyczna i Mohindry
- podstawy i zastosowanie skiaskopii w obiektywnym pomiarze refrakcji
- rodzaje skiaskopii: statyczna, dynamiczna i metoda Mohindry
- interpretacja refleksu skiaskopowego: ruch zgodny, przeciwny i neutralizacja
- technika wykonywania skiaskopii i zasady pracy ze skiaskopem
- odległość robocza i uwzględnianie soczewki kompensującej
- rozpoznawanie i pomiar wad sferycznych oraz astygmatyzmu
- procedura skiaskopii statycznej, w tym badanie za foropterem
- skiaskopia metodą Mohindry u dzieci
- praktyczne ćwiczenia z pomiaru i obliczania refrakcji

11. Analiza przypadków - warsztaty.
Ostatnie trzy zajęcia będą miały charakter warsztatowy. Studenci będą prezentować najciekawsze przypadki kliniczne zbadane w trakcie semestru, a następnie wspólnie analizować uzyskane wyniki, omawiać możliwe rozpoznania oraz dyskutować nad właściwym postępowaniem optometrycznym.

ĆWICZENIA

1. Ćwiczenia wprowadzające, obsługa urządzeń do diagnostyki obrazowej oka
2. Badanie topografii rogówki oraz diagnostyka powierzchni oka (nieinwazyjny czas przerwania filmu łzowego, ocena dynamiki filmu łzowego, ocena warstwy tłuszczowej filmu łzowego, ocena przekrwienia spojówki i rąbka oraz meibografia) za pomocą topografu rogówki opartego na technologii dysków Placido.
3. Badanie powierzchni oka i topografii rogówki – ćwiczenia z pacjentami
4. Ćwiczenia z kwalifikacji do laserowej korekcji wady wzroku: badanie topografii rogówki za pomocą OCT do przedniego odcinka oka w celu wstępnej kwalifikacji pacjenta do laserowej korekcji wzroku.
5. Ćwiczenia z kwalifikacji do laserowej korekcji wady wzroku - ćwiczenia z pacjentami
6. Badanie dna oka: metody oceny dna oka, ćwiczenia z soczewką Volka, ćwiczenia z oftalmoskopią bezpośrednią, ćwiczenia na symulatorze lampy szczelinowej
7. Badania przesiewowe w kierunku jaskry – ocena kąta przesączania w lampie szczelinowej i za pomocą AS-OCT, tonometria bezkontaktowa (air-puff i iCare), pachymetria, pole widzenia.
8. 6. Badanie dna oka: metody oceny dna oka, ćwiczenia z soczewką Volka, ćwiczenia z oftalmoskopią bezpośrednią, ćwiczenia na symulatorze lampy szczelinowej
9. Biometria oka: ocena długości gałki ocznej, monitorowanie długości gałki ocznej w prowadzeniu pacjenta z progresją krótkowzroczności.
10. Badanie wzroku dziecka
11. Skiaskopia statyczna i Mohindry
12. Badanie pacjentów z dużymi wadami wzroku
13. Badanie pacjentów z chorobami oczu, chorobami ogólnymi oraz po zabiegach okulistycznych
14. Badanie pacjentów w wieku 60+
Ćwiczenia z pacjentami będą wymagały wykonania pacjentowi pełnego badania optometrycznego wraz z przesiewowymi badaniami w kierunku różnych chorób oczu.