Dydaktyka fizyki II 1100-3N29
Przedmiot stanowi kontynuację i pogłębienie zagadnień metodyki nauczania fizyki, koncentrując się na II etapie edukacyjnym (szkoła podstawowa, klasy 7-8) oraz poziomie podstawowym szkoły ponadpodstawowej. Celem jest dalsze rozwijanie umiejętności planowania, prowadzenia i ewaluacji procesu dydaktycznego z fizyki, z naciskiem na metody aktywizujące, rozwijanie myślenia naukowego oraz diagnozowanie i pokonywanie trudności uczniów. Treści obejmują:
• Podstawa programowa i cele kształcenia: Pogłębiona analiza podstawy programowej fizyki dla szkoły podstawowej; zapoznanie z podstawą programową dla zakresu podstawowego w szkole ponadpodstawowej; formułowanie celów kształcenia w ujęciu operacyjnym i kompetencyjnym.
• Myślenie naukowe w nauczaniu fizyki: Rola zaciekawienia i obserwacji zjawisk (w tym codziennych) w inicjowaniu procesu badawczego; ćwiczenie formułowania pytań i hipotez badawczych; projektowanie prostych sposobów weryfikacji hipotez zgodnie z metodą naukową.
• Trudności uczniów w uczeniu się fizyki: Analiza typowych trudności poznawczych i błędnych przekonań uczniów dotyczących wybranych zagadnień fizycznych; ćwiczenie diagnozowania tych trudności; strategie dydaktyczne sprzyjające ich przezwyciężaniu.
• Metody aktywizujące: Pogłębiona analiza i praktyczne zastosowanie metod aktywizujących w nauczaniu fizyki, takich jak: pokaz doświadczalny (demonstracja), dyskusja dydaktyczna (różne jej formy), debata, metody oparte na zaciekawieniu i zadawaniu pytań, praca z tekstem źródłowym, proste metody projektowe.
• Rola zadań w kształceniu: Analiza dydaktyczna zadań fizycznych (obliczeniowych, problemowych, jakościowych); ćwiczenie krytycznej oceny sformułowań zadań; prezentacja różnych strategii rozwiązywania zadań; wykorzystanie zadań do rozwijania myślenia i umiejętności uczniów.
• Kontrola i ocena: Projektowanie narzędzi kontroli i oceny (np. zadań sprawdzających, kryteriów oceny) adekwatnych do celów kształcenia; analiza zalet i wad różnych metod oceniania; zasady formułowania informacji zwrotnej.
• Technologie w nauczaniu fizyki: Praktyczne wykorzystanie wybranych programów komputerowych (np. do symulacji, analizy danych) i urządzeń mobilnych (np. sensory i generatory w smartfonach) w procesie dydaktycznym.
• Integracja i konteksty: Analiza możliwości integracji treści fizyki z innymi przedmiotami; przykłady nauczania fizyki w kontekstach bliskich uczniom.
• Współpraca i komunikacja: Ćwiczenie umiejętności prezentacji własnych pomysłów, argumentowania, udziału w dyskusji i debacie; współpraca w grupie podczas realizacji zadań.
• Etyka i postawy: Kształtowanie postaw ciekawości poznawczej, krytycyzmu, rzetelności; promowanie odpowiedzialnego korzystania z wiedzy i technologii.
Zajęcia mają charakter interaktywnych ćwiczeń, warsztatów i dyskusji, wymagających od studentów aktywnego udziału i przygotowania prac własnych (np. propozycji "zaciekawień", analizy zadań, projektów zastosowania metod aktywizujących).
W trakcie zajęć uczestnicy:
– formułują i przedstawiają zaciekawienia związane z fizyką, w tym dotyczące codziennych zjawisk;
– proponują hipotezy wyjaśniające zjawiska i sposoby ich weryfikacji zgodne z metodą naukową;
– poznają obowiązującą podstawę programową dla fizyki w szkole ponadpodstawowej dla zakresu podstawowego;
– dobierają narzędzia kontroli wyników nauczania do przyjętych celów nauczania;
– rozpoznają trudności poznawcze uczniów i je diagnozują;
– wskazują zalety i wady różnych metod dydaktycznych oraz wybranych zadań;
– ćwiczą aktywizujące metody nauczania: dyskusję, zaciekawienie, debatę;
– analizują krytycznie sformułowania zadań;
– przedstawiają rozwiązania zadań;
– wykorzystują programy komputerowe i urządzenia mobilne przydatne w procesie dydaktycznym;
– dyskutują o nauczaniu fizyki, proponują alternatywne podejścia dydaktyczne, podstawę programową i program nauczania;
– prowadzą samodzielnie przygotowane minilekcje, oceniają je.
Przedmiot wymaga następującego nakładu pracy własnej studenta:
- poszukiwanie pomysłów, wyszukiwanie informacji, ich weryfikację (5 h),
- przygotowywanie zaciekawień, zadań, rozwiązań, propozycji podstawy programowej, programu nauczania, komentarzy do materiałów, hipotez, minilekcji (20 h).
Informacje o uprawnieniach nauczycielskich, wymaganych przedmiotach, praktykach:
https://sites.google.com/a/uw.edu.pl/pniezurawski/przygotowanie-do-nauczania
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Oznaczenia:
S_... – symbol przed efektem – oznaczenie efektu w programie dla specjalności „Nauczanie fizyki i matematyki” dla kierunku „fizyka” studiów II stopnia;
(...) – symbol na końcu efektu – liczba w nawiasach to numer ogólnego efektu uczenia się ze standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, określonego w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela – Dz. U. 2019 poz. 1450.
Wymienione efekty uczenia się osiągane są w pogłębionym zakresie zagadnień związanych z nauczaniem fizyki na poziomie szkoły podstawowej oraz w podstawowym zakresie zagadnień związanych z nauczaniem fizyki na poziomie szkoły ponadpodstawowej:
Wiedza: absolwent zna i rozumie
S_W05
rolę nauczyciela lub wychowawcy w modelowaniu postaw i zachowań uczniów. (3)
S_W06
normy, procedury i dobre praktyki stosowane w działalności pedagogicznej (nauczanie w szkołach podstawowych i średnich ogólnokształcących, technikach i szkołach branżowych). (4)
S_W07
zagadnienie edukacji włączającej, a także sposoby realizacji zasady inkluzji. (5)
S_W08
zróżnicowanie potrzeb edukacyjnych uczniów i wynikające z nich zadania szkoły dotyczące dostosowania organizacji procesu kształcenia i wychowania. (6)
S_W09
sposoby projektowania i prowadzenia działań diagnostycznych w praktyce pedagogicznej. (7)
S_W11
podstawy prawne systemu oświaty niezbędne do prawidłowego realizowania prowadzonych działań edukacyjnych. (9)
S_W14
procesy komunikowania interpersonalnego i społecznego oraz ich prawidłowości i zakłócenia. (12)
S_W16
treści nauczania i typowe trudności uczniów związane z ich opanowaniem. (14)
S_W17
metody nauczania i doboru efektywnych środków dydaktycznych, w tym zasobów internetowych, wspomagających nauczanie przedmiotu lub prowadzenie zajęć, z uwzględnieniem zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych uczniów. (15)
Umiejętności: absolwent potrafi
S_U01
obserwować sytuacje i zdarzenia pedagogiczne, analizować je z wykorzystaniem wiedzy pedagogiczno-psychologicznej oraz proponować rozwiązania problemów. (1)
S_U02
adekwatnie dobierać, tworzyć i dostosowywać do zróżnicowanych potrzeb uczniów materiały i środki, w tym z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnej, oraz metody pracy w celu samodzielnego projektowania i efektywnego realizowania działań pedagogicznych, dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. (2)
S_U03
rozpoznawać potrzeby, możliwości i uzdolnienia uczniów oraz projektować i prowadzić działania wspierające integralny rozwój uczniów, ich aktywność i uczestnictwo w procesie kształcenia i wychowania oraz w życiu społecznym. (3)
S_U04
projektować i realizować programy nauczania z uwzględnieniem zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych uczniów. (4)
S_U06
tworzyć sytuacje wychowawczo-dydaktyczne motywujące uczniów do nauki i pracy nad sobą, analizować ich skuteczność oraz modyfikować działania w celu uzyskania pożądanych efektów wychowania i kształcenia. (6)
S_U07
podejmować pracę z uczniami rozbudzającą ich zainteresowania i rozwijającą ich uzdolnienia, właściwie dobierać treści nauczania, zadania i formy pracy w ramach samokształcenia oraz promować osiągnięcia uczniów. (7)
S_U08
rozwijać kreatywność i umiejętność samodzielnego, krytycznego myślenia uczniów. (8)
S_U09
skutecznie animować i monitorować realizację zespołowych działań edukacyjnych uczniów. (9)
S_U10
wykorzystywać proces oceniania i udzielania informacji zwrotnych do stymulowania uczniów w ich pracy nad własnym rozwojem. (10)
S_U11
monitorować postępy uczniów, ich aktywność i uczestnictwo w życiu społecznym szkoły. (11)
S_U12
pracować z dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z dziećmi z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z doświadczeniem migracyjnym, pochodzącymi ze środowisk zróżnicowanych pod względem kulturowym lub z ograniczoną znajomością języka polskiego. (12)
S_U13
odpowiedzialnie organizować pracę szkolną oraz pozaszkolną ucznia, z poszanowaniem jego prawa do odpoczynku. (13)
S_U14
skutecznie realizować działania wspomagające uczniów w świadomym i odpowiedzialnym podejmowaniu decyzji edukacyjnych i zawodowych. (14)
S_U15
poprawnie posługiwać się językiem polskim i poprawnie oraz adekwatnie do wieku uczniów posługiwać się terminologią przedmiotu. (15)
S_U18
samodzielne rozwijać wiedzę i umiejętności pedagogiczne z wykorzystaniem różnych źródeł, w tym obcojęzycznych, i technologii. (18)
Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do
S_K01
posługiwania się uniwersalnymi zasadami i normami etycznymi w działalności zawodowej, kierując się szacunkiem dla każdego człowieka. (1)
S_K02
budowania relacji opartej na wzajemnym zaufaniu między wszystkimi podmiotami procesu wychowania i kształcenia, w tym rodzicami lub opiekunami ucznia, oraz włączania ich w działania sprzyjające efektywności edukacyjnej. (2)
S_K03
porozumiewania się z osobami pochodzącymi z różnych środowisk i o różnej kondycji emocjonalnej, dialogowego rozwiązywania konfliktów oraz tworzenia dobrej atmosfery dla komunikacji w klasie szkolnej i poza nią. (3)
S_K04
podejmowania decyzji związanych z organizacją procesu kształcenia w edukacji włączającej. (4)
S_K06
projektowania działań zmierzających do rozwoju szkoły lub placówki systemu oświaty oraz stymulowania poprawy jakości pracy tych instytucji. (6)
S_K07
pracy w zespole, pełnienia w nim różnych ról oraz współpracy z nauczycielami, pedagogami, specjalistami, rodzicami lub opiekunami uczniów i innymi członkami społeczności szkolnej i lokalnej. (7)
Symbole szczegółowych efektów uczenia się zgodnie ze standardem kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, określonym w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. 2019 poz. 1450):
Poniżej wymienione efekty uczenia się osiągane są w pogłębionym zakresie zagadnień związanych z nauczaniem fizyki na poziomie szkoły podstawowej oraz w podstawowym zakresie zagadnień związanych z nauczaniem fizyki na poziomie szkoły ponadpodstawowej:
D.1/E.1.W1., D.1/E.1.W2., D.1/E.1.W3., D.1/E.1.W4., D.1/E.1.W5., D.1/E.1.W6., D.1/E.1.W7., D.1/E.1.W8., D.1/E.1.W9., D.1/E.1.W10., D.1/E.1.W11., D.1/E.1.W12., D.1/E.1.W13., D.1/E.1.W14., D.1/E.1.W15.,
D.1/E.1.U1., D.1/E.1.U2., D.1/E.1.U3., D.1/E.1.U4., D.1/E.1.U5., D.1/E.1.U6., D.1/E.1.U7., D.1/E.1.U8., D.1/E.1.U9., D.1/E.1.U10., D.1/E.1.U11.,
D.1/E.1.K1., D.1/E.1.K2., D.1/E.1.K3., D.1/E.1.K4., D.1/E.1.K5., D.1/E.1.K6., D.1/E.1.K7., D.1/E.1.K8., D.1/E.1.K9.
Kryteria oceniania
Oceniane są:
- wykonanie pracy własnej (przygotowanie zaciekawień, zadań, oceny materiałów, propozycji podstawy programowej, programu nauczania),
- aktywność na zajęciach (m.in. prezentacja pracy własnej, udział w dyskusji o zjawiskach, doświadczeniach, urządzeniach, zadaniach, w tym stawianie i podważanie hipotez, udział w debacie, formułowanie i rozwiązywanie zadań, prowadzenie minilekcji).
Ocena końcowa wystawiana jest na podstawie punktów zdobytych za powyższe składowe.
Literatura
Podstawa programowa.
Zadania konkursowe.
Aktualne podręczniki szkolne do fizyki.
Filmy z doświadczeniami.