Dydaktyka fizyki I 1100-3N04
Przedmiot wprowadza w metodykę nauczania fizyki na II etapie edukacyjnym (szkoła podstawowa, klasy 7-8), integrując wiedzę z zakresu fizyki, pedagogiki i psychologii. Celem jest przygotowanie studentów do planowania, prowadzenia i ewaluacji procesu dydaktycznego z fizyki na tym poziomie.
Treści obejmują:
• Fizyka jako przedmiot szkolny: Specyfika fizyki jako dyscypliny naukowej i przedmiotu nauczania; relacja między metodologią fizyki a metodyką jej nauczania.
• Cele i treści kształcenia fizycznego: Analiza podstawy programowej kształcenia ogólnego dla fizyki w szkole podstawowej; formułowanie celów lekcji i cykli zajęć; integracja wewnątrz- i międzyprzedmiotowa (np. z matematyką, chemią, biologią, techniką).
• Proces nauczania-uczenia się fizyki: Psychologiczne podstawy uczenia się fizyki; typowe trudności poznawcze uczniów (np. myślenie potoczne, błędne intuicje); rola języka, symboliki i modeli w nauczaniu fizyki; strategie rozwijania myślenia naukowego i rozwiązywania problemów.
• Metody i formy pracy: Przegląd i analiza metod nauczania fizyki (podające, poszukujące, problemowe, eksperymentalne); metody aktywizujące (np. dyskusja, burza mózgów, metoda projektu); dobór metod i form pracy do celów, treści i możliwości uczniów; organizacja pracy w klasie (indywidualna, grupowa, zbiorowa).
• Rola eksperymentu i zadań: Wykorzystanie doświadczeń fizycznych (pokazowych i uczniowskich) w różnych funkcjach dydaktycznych; metodyka rozwiązywania prostych zadań obliczeniowych i problemowych jako narzędzie kształcenia umiejętności.
• Środki dydaktyczne: Ocena, dobór i wykorzystanie podręczników, zbiorów zadań, materiałów pomocniczych.
• Kontrola i ocena: Metody diagnozowania wiedzy i umiejętności uczniów z fizyki; konstruowanie narzędzi pomiaru dydaktycznego (sprawdziany, testy, zadania problemowe); zasady oceniania wspierającego uczenie się; analiza i wykorzystanie wyników oceniania.
• Planowanie pracy dydaktycznej: Projektowanie scenariuszy lekcji, cykli zajęć i projektów edukacyjnych z fizyki.
• Rozwijanie zainteresowań: Sposoby motywowania uczniów do nauki fizyki; popularyzacja fizyki w szkole i poza nią (np. koła zainteresowań, konkursy, pikniki naukowe); nauczanie fizyki w różnych kontekstach (np. życie codzienne, ekologia, technika, zabawki).
• Współpraca: Znaczenie współpracy z rodzicami/opiekunami i innymi nauczycielami w procesie dydaktycznym.
• Odpowiedzialność: Kształtowanie postaw uczniów (np. rzetelności, odpowiedzialności); promowanie bezpieczeństwa i porządku podczas zajęć.
Ćwiczenia obejmują analizę podstawy programowej i podręczników, projektowanie scenariuszy lekcji i zadań, dyskusje metodyczne, prezentacje i analizę przykładów dobrych praktyk. Studenci m.in. oceniają i dobierają środki oraz metody optymalne w nauczaniu na poziomie szkoły podstawowej; planują, przygotowują i omawiają proces nauczania.
Nakład pracy własnej studenta:
- zapoznanie się z podstawą programową, podręcznikami (7 h),
- samodzielne przygotowanie oceny i prezentacji podręcznika, scenariuszy zajęć, zadań, propozycji pokazów (10 h),
- poszukiwanie informacji o metodach nauczania, błędach poznawczych itp. – przygotowanie do dyskusji (8 h).
Informacje o uprawnieniach nauczycielskich, wymaganych przedmiotach, praktykach:
https://sites.google.com/a/uw.edu.pl/pniezurawski/przygotowanie-do-nauczania
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Oznaczenia:
S_... – symbol przed efektem – oznaczenie efektu w programie dla specjalności „Nauczanie fizyki i matematyki” dla kierunku „fizyka” studiów II stopnia;
(...) – symbol na końcu efektu – liczba w nawiasach to numer ogólnego efektu uczenia się ze standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, określonego w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela – Dz. U. 2019 poz. 1450.
Efekty uczenia się S_W04 i S_W10 osiągane są w pogłębionym zakresie dla zagadnień związanych z nauczaniem fizyki:
Wiedza: absolwent zna i rozumie
S_W04
klasyczne i współczesne teorie rozwoju człowieka, wychowania, uczenia się i nauczania lub kształcenia oraz ich wartości aplikacyjne. (2)
S_W10
strukturę i funkcje systemu oświaty – cele, podstawy prawne, organizację i funkcjonowanie instytucji edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych, a także alternatywne formy edukacji. (8)
Poniżej wymienione efekty uczenia się osiągane są w podstawowym zakresie zagadnień związanych z nauczaniem fizyki na poziomie szkoły podstawowej:
Wiedza: absolwent zna i rozumie
S_W05
rolę nauczyciela lub wychowawcy w modelowaniu postaw i zachowań uczniów. (3)
S_W06
normy, procedury i dobre praktyki stosowane w działalności pedagogicznej (nauczanie w szkołach podstawowych [...]). (4)
S_W07
zagadnienie edukacji włączającej, a także sposoby realizacji zasady inkluzji. (5)
S_W08
zróżnicowanie potrzeb edukacyjnych uczniów i wynikające z nich zadania szkoły dotyczące dostosowania organizacji procesu kształcenia i wychowania. (6)
S_W09
sposoby projektowania i prowadzenia działań diagnostycznych w praktyce pedagogicznej. (7)
S_W11
podstawy prawne systemu oświaty niezbędne do prawidłowego realizowania prowadzonych działań edukacyjnych. (9)
S_W13
zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w instytucjach edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych oraz odpowiedzialności prawnej nauczyciela w tym zakresie, a także zasady udzielania pierwszej pomocy. (11) (Uwaga: z zasadami udzielania pierwszej pomocy studenci zapoznają się szczegółowo w ramach oddzielnego szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.)
S_W16
treści nauczania i typowe trudności uczniów związane z ich opanowaniem. (14)
S_W17
metody nauczania i doboru efektywnych środków dydaktycznych, w tym zasobów internetowych, wspomagających nauczanie przedmiotu lub prowadzenie zajęć, z uwzględnieniem zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych uczniów. (15)
Umiejętności: absolwent potrafi
S_U01
obserwować sytuacje i zdarzenia pedagogiczne, analizować je z wykorzystaniem wiedzy pedagogiczno-psychologicznej oraz proponować rozwiązania problemów. (1)
S_U02
adekwatnie dobierać, tworzyć i dostosowywać do zróżnicowanych potrzeb uczniów materiały i środki, w tym z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnej, oraz metody pracy w celu samodzielnego projektowania i efektywnego realizowania działań pedagogicznych, dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. (2)
S_U03
rozpoznawać potrzeby, możliwości i uzdolnienia uczniów oraz projektować i prowadzić działania wspierające integralny rozwój uczniów, ich aktywność i uczestnictwo w procesie kształcenia i wychowania oraz w życiu społecznym. (3)
S_U04
projektować i realizować programy nauczania z uwzględnieniem zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych uczniów. (4)
S_U06
tworzyć sytuacje wychowawczo-dydaktyczne motywujące uczniów do nauki i pracy nad sobą, analizować ich skuteczność oraz modyfikować działania w celu uzyskania pożądanych efektów wychowania i kształcenia. (6)
S_U07
podejmować pracę z uczniami rozbudzającą ich zainteresowania i rozwijającą ich uzdolnienia, właściwie dobierać treści nauczania, zadania i formy pracy w ramach samokształcenia oraz promować osiągnięcia uczniów. (7)
S_U08
rozwijać kreatywność i umiejętność samodzielnego, krytycznego myślenia uczniów. (8)
S_U09
skutecznie animować i monitorować realizację zespołowych działań edukacyjnych uczniów. (9)
S_U10
wykorzystywać proces oceniania i udzielania informacji zwrotnych do stymulowania uczniów w ich pracy nad własnym rozwojem. (10)
S_U11
monitorować postępy uczniów, ich aktywność i uczestnictwo w życiu społecznym szkoły. (11)
S_U12
pracować z dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym z dziećmi z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z doświadczeniem migracyjnym, pochodzącymi ze środowisk zróżnicowanych pod względem kulturowym lub z ograniczoną znajomością języka polskiego. (12)
S_U13
odpowiedzialnie organizować pracę szkolną oraz pozaszkolną ucznia, z poszanowaniem jego prawa do odpoczynku. (13)
S_U14
skutecznie realizować działania wspomagające uczniów w świadomym i odpowiedzialnym podejmowaniu decyzji edukacyjnych i zawodowych. (14)
S_U15
poprawnie posługiwać się językiem polskim i poprawnie oraz adekwatnie do wieku uczniów posługiwać się terminologią przedmiotu. (15)
S_U18
samodzielne rozwijać wiedzę i umiejętności pedagogiczne z wykorzystaniem różnych źródeł, w tym obcojęzycznych, i technologii. (18)
Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do
S_K01
posługiwania się uniwersalnymi zasadami i normami etycznymi w działalności zawodowej, kierując się szacunkiem dla każdego człowieka. (1)
S_K02
budowania relacji opartej na wzajemnym zaufaniu między wszystkimi podmiotami procesu wychowania i kształcenia, w tym rodzicami lub opiekunami ucznia, oraz włączania ich w działania sprzyjające efektywności edukacyjnej. (2)
S_K03
porozumiewania się z osobami pochodzącymi z różnych środowisk i o różnej kondycji emocjonalnej, dialogowego rozwiązywania konfliktów oraz tworzenia dobrej atmosfery dla komunikacji w klasie szkolnej i poza nią. (3)
S_K04
podejmowania decyzji związanych z organizacją procesu kształcenia w edukacji włączającej. (4)
S_K06
projektowania działań zmierzających do rozwoju szkoły lub placówki systemu oświaty oraz stymulowania poprawy jakości pracy tych instytucji. (6)
S_K07
pracy w zespole, pełnienia w nim różnych ról oraz współpracy z nauczycielami, pedagogami, specjalistami, rodzicami lub opiekunami uczniów i innymi członkami społeczności szkolnej i lokalnej. (7)
Szczegółowe efekty uczenia się zgodnie ze standardem kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, określonym w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. 2019 poz. 1450) – symbole:
Poniżej wymienione efekty uczenia się osiągane są w podstawowym zakresie zagadnień związanych z nauczaniem fizyki na poziomie szkoły podstawowej:
D.1/E.1.W1., D.1/E.1.W2., D.1/E.1.W3., D.1/E.1.W4., D.1/E.1.W5., D.1/E.1.W6., D.1/E.1.W7., D.1/E.1.W8., D.1/E.1.W9., D.1/E.1.W10., D.1/E.1.W11., D.1/E.1.W12., D.1/E.1.W13., D.1/E.1.W14., D.1/E.1.W15.,
D.1/E.1.U1., D.1/E.1.U2., D.1/E.1.U3., D.1/E.1.U4., D.1/E.1.U5., D.1/E.1.U6., D.1/E.1.U7., D.1/E.1.U8., D.1/E.1.U9., D.1/E.1.U10., D.1/E.1.U11.,
D.1/E.1.K1., D.1/E.1.K2., D.1/E.1.K3., D.1/E.1.K4., D.1/E.1.K5., D.1/E.1.K6., D.1/E.1.K7., D.1/E.1.K8., D.1/E.1.K9.
Kryteria oceniania
Oceniane są:
- wykonanie pracy własnej (przygotowanie m.in. scenariuszy zajęć, oceny podręczników, modeli integracji wiedzy, zapoznanie się z podstawą programową),
- prezentowanie pracy własnej na zajęciach,
- aktywność na zajęciach (udział w dyskusjach, komentowanie prezentacji, poszukiwanie rozwiązań problemów).
Ocena końcowa wystawiana jest na podstawie punktów zdobytych za powyższe składowe.
Literatura
Podstawa programowa.
Aktualne podręczniki szkolne do fizyki.
Filmy z doświadczeniami.