Literatures of Portuguese-Speaking Africa 3305-LPALOP-21w
Conteúdos:
1. A denominação das literaturas africanas em língua portuguesa (propostas de Manuel Ferreira, Russel Hamilton, Pires Laranjeira e de Francisco Salinas Portugal).
2. Literaturas africanas / literaturas de temática africana.
3. Oralidade e escrita(s). A dimensão griótica dos textos africanos.
4. Contraliteraturas, literaturas emergentes, novos sistemas literários e literaturas periféricas.
5. Literatura colonial / literaturas emergentes/ literaturas nacionais.
6. Periodização das literaturas africanas de língua portuguesa.
• Angola
7. Os primórdios da literatura angolana (séc. XIX: José da Silva Maia Ferreira, os primeiros jornais).
9. A angolanidade da ‘Mensagem’ – programa e textos. A poesia de Viriato da Cruz e de António Jacinto.
10. As fases poéticas de Agostinho Neto: o sproblemas da Negritude.
11. A continuação da ‘Cultura’: Luandino Vieira.
12. A literatura de combate e de siléncio e a Nova Poesia Angolana da Geração de 70.
13. A literatura pós-colonial: Pepetela, Manuel Rui, Ruy Duarte de Carvalho, Uaenga Xitu, Paula Tavares, Ondjaki, Eduardo Agualusa.
• Moçambique
14. A imprensa e a autonomização da escrita.
13. José Craveirinha e Noémia de Sousa– “Pai” e “Mãe” da poesia moçambicana.
14. Os inícios da prosa e a importância de Nós matámos o cão tinhoso de Bernardo Honwana.
15. Pós independência e o etapa de consolidacão da narrativa moçambicana: Mia Couto, Ungulani Ba Ka Khosa, Suleimas Cassamo, João Borges Coelho.
16. A escrita no feminino: Paulina Chiziane, Lília Momplé, Ana Mafalda Leite, Sónia Sultuane.
• Cabo Verde
17. Cabo-verdianidade e crioulidade.
18. A Geração da Claridade: Jorge Barbosa, Manuel Lopes e Baltasar Lopes.
19. O Neo-Realismo, a Negritude e a Resistência cabo-verdianas.
20. Pós-independência e novos olhares sobre a realidade: Vera Duarte, Orlanda Amarílis, Dina Salustio
• As “irmãs menores”: a literatura guineense e a são-tomense.
21. Colonialismo e pós-colonialismo na literatura guineense.
22. Literatura e Identidade Cultural na Guinée Bissau.
23. Literatura e a narracão da nação: Filinto de Barros, Abdulai Sila e Odete Semedo.
24. Os poetas de S. Tomé: Marcelo da Veiga e Francisco José Tenreiro.
No que diz respeito à utilização de ferramentas de Inteligência Artificial, o professor segue as orientações gerais da URK [https://dokumenty.uw.edu.pl/dziennik/DURK/Lists/Dziennik/Attachments/134/DURK.2023.98.UURK.98.pdf]
--
Contents:
1. The denomination of African literatures in Portuguese (proposals by Manuel Ferreira, Russel Hamilton, Pires Laranjeira and Francisco Salinas Portugal) and their periodization.
2. African literatures / literatures with African themes.
3. Orality and writing(s). The griotic dimension of African texts.
4. Counterliteratures, emerging literatures, new literary systems and peripheral literatures.
5. Colonial literature / emerging literatures / national literatures.
• Angola
7. The beginnings of Angolan literature (19th century: José da Silva Maia Ferreira, the first newspapers).
9. The Angolan identity of ‘Mensagem’ – program and texts. The poetry of Viriato da Cruz and António Jacinto.
10. The poetic phases of Agostinho Neto: the problems of Negritude.
11. The continuation of ‘Cultura’: Luandino Vieira.
12. The literature of combat and silence and the New Angolan Poetry of the Generation of 70.
13. Post-colonial literature: Pepetela, Manuel Rui, Ruy Duarte de Carvalho, Uaenga Xitu, Paula Tavares, Ondjaki, Eduardo Agualusa.
• Mozambique
14. The press and the autonomization of writing.
13. José Craveirinha and Noémia de Sousa – “Father” and “Mother” of Mozambican poetry.
14. The beginnings of prose and the importance of Bernardo Honwana's *Nós matamos o cachorro tinhoso*.
15. Post-independence and the consolidation phase of Mozambican narrative: Mia Couto, Ungulani Ba Ka Khosa, Suleimas Cassamo, João Borges Coelho.
16. Writing by women: Paulina Chiziane, Lília Momplé, Ana Mafalda Leite, Sônia Sultuane.
• Cape Verde
17. Cape Verdean identity and creoleness.
18. The Claridade Generation: Jorge Barbosa, Manuel Lopes, and Baltasar Lopes.
19. Cape Verdean Neo-Realism, Negritude, and Resistance.
20. Post-Independence and New Perspectives on Reality: Vera Duarte, Orlanda Amarílis, Dina Salustio
• The “Younger Sisters”: Guinean and São Toméan Literature.
21. Colonialism and Post-Colonialism in Guinean Literature.
22. Literature and Cultural Identity in Guinea-Bissau.
23. Literature and the Narration of the Nation: Filinto de Barros, Abdulai Sila, and Odete Semedo.
24. The Poets of São Tomé: Marcelo da Veiga and Francisco José Tenreiro.
When it comes to using Artificial Intelligence tools, professor follows the general URK guidelines [https://dokumenty.uw.edu.pl/dziennik/DURK/Lists/Dziennik/Attachments/134/DURK.2023.98.UURK.98.pdf]
|
Term 2025:
Conteúdos: • Angola • Moçambique • Cabo Verde • As “irmãs menores”: a literatura guineense e a são-tomense. |
Term 2026:
Conteúdos: • Angola • Moçambique • Cabo Verde • As “irmãs menores”: a literatura guineense e a são-tomense. |
Course coordinators
Type of course
Mode
Prerequisites (description)
Learning outcomes
Conhecimentos:
K_W02 - O aluno conhece e compreende a terminologia básica utilizada no estudo das literaturas africanas em língua portuguesa, as suas fontes e aplicações.
K_W03 - O aluno conhece e compreende a metodologia de investigação sobre as literaturas africanas em língua portuguesa.
K_W04 - O aluno conhece e compreende o lugar dos estudos sobre as literaturas africanas em língua portuguesa na disciplina de estudos literários de língua portuguesa e as suas ligações temáticas e metodológicas com outras literaturas e disciplinas.
K_W05 - Os princípios do conhecimento linguístico necessários à análise e interpretação profissional de textos que representam vários registos e estilos funcionais do português em textos que apresentam a especificidade das variantes africanas.
K_W06 - O aluno conhece e compreende os fenómenos no âmbito da história, da história literária e da cultura dos países africanos de língua portuguesa.
K_W08 - O aluno conhece e compreende os determinantes necessários para a análise profissional dos processos literários, culturais, históricos e linguísticos em relação aos textos das literaturas africanas em língua portuguesa.
K_W09 - O aluno conhece e compreende a vida cultural contemporânea na África lusófona.
Competências:
K_U01 - O aluno é capaz de pesquisar, analisar, avaliar, selecionar e utilizar informação necessária para analisar e interpretar textos literários e críticos sobre literaturas africanas em língua portuguesa, utilizando diversas fontes e métodos.
K_U03 - O aluno é capaz de aplicar competências básicas de investigação, incluindo a formulação e análise de problemas de investigação, a seleção de métodos e ferramentas de investigação, o desenvolvimento e a apresentação de resultados na investigação sobre literaturas africanas em língua portuguesa.
K_U04 - O aluno é capaz de utilizar abordagens teóricas básicas, paradigmas de investigação e conceitos específicos para o estudo das literaturas africanas em língua portuguesa.
K_U05 - O aluno é capaz de reconhecer vários tipos de textos culturais, principalmente literários, específicos da África lusófona, e realizar uma análise crítica e interpretação dos mesmos, utilizando métodos típicos, de forma a determinar os seus significados, impacto social e lugar no processo histórico, cultural e, sobretudo, literário.
K_U06 - O aluno é capaz de argumentar de forma substancial, utilizando pontos de vista de outros autores e formular conclusões.
K_U07 - O aluno é capaz de comunicar em português, utilizando diversos canais e técnicas de comunicação, com especialistas em literaturas africanas de língua portuguesa.
K_U08 - O aluno é capaz de utilizar a língua-alvo ativa e passivamente a um nível avançado, tanto na escrita como na oralidade (nível C1), o que lhe permite comunicar e preparar trabalhos (escritos e orais) na área das literaturas africanas de língua portuguesa.
Competências sociais:
K_K01 - O aluno está preparado para a aprendizagem ao longo da vida.
K_K02 - O aluno está preparado para melhorar os seus conhecimentos e competências linguísticas na área da investigação em literaturas africanas de língua portuguesa, para o desenvolvimento profissional e pessoal contínuo, autoavaliar as suas próprias competências e melhorar as suas capacidades.
K_K03 - Comunicar e colaborar em comunidades de língua portuguesa.
K_K06 - Assumir a responsabilidade pela preservação do património cultural, sobretudo do património literário, da África lusófona. K_K07 - participação ativa na cultura da região estudada (África de língua portuguesa) utilizando diversos meios e formatos
K_K08 - rastreio de processos e fenómenos contemporâneos que ocorrem na África lusófona
--
Knowledge:
K_W02 - The student knows and understands the basic terminology used in the study of African literatures in Portuguese, their sources, and applications.
K_W03 - The student knows and understands the methodology of research on African literatures in Portuguese.
K_W04 - The student knows and understands the place of studies on African literatures in Portuguese within the discipline of Portuguese-language literary studies and their subject-matter and methodological connections with other literatures and disciplines.
K_W05 - Principles of linguistic knowledge necessary for the professional analysis and interpretation of texts representing various registers and functional styles of Portuguese in texts presenting the specificity of African variants.
K_W06 - The student knows and understands phenomena in the field of history, literary history, and culture of African countries of Portuguese-speaking.
K_W08 - The student knows and understands the determinants necessary for the professional analysis of literary, cultural, historical, and linguistic processes in relation to texts of African literatures in Portuguese.
K_W09 - The student knows and Understands contemporary cultural life in Portuguese-speaking Africa.
Skills:
K_U01 - The student is able to search, analyze, evaluate, select, and utilize information needed to analyze and interpret literary and critical texts concerning African literatures in Portuguese using various sources and methods.
K_U03 - The student is able to apply basic research skills, including formulating and analyzing research problems, selecting research methods and tools, developing and presenting results in research on African literatures in Portuguese.
K_U04 - The student is able to use basic theoretical approaches, research paradigms, and concepts specific to the study of African literatures in Portuguese.
K_U05 - The student is able to recognize various types of cultural texts, primarily literary, specific to Portuguese-speaking Africa, and conduct a critical analysis and interpretation of them using typical methods in order to determine their meanings, social impact, and place in the historical, cultural, and, above all, literary process.
K_U06 - The student is able to argue substantively using views other authors and formulate conclusions.
K_U07 - The student is able to communicate in Portuguese using various communication channels and techniques with specialists in African literatures of Portuguese.
K_U08 - The student is able to use the target language actively and passively at an advanced level in both written and spoken registers (C1 level), which enables them to communicate and prepare works (written and oral) in the field of African literatures of Portuguese.
Social competences:
K_K01 - The student is ready for lifelong learning.
K_K02 - The student is ready to improve their knowledge and linguistic skills in the field of research on African literatures of Portuguese, continuous professional development and personal development, self-assess their own competences and improve their skills.
K_K03 - Communicate and collaborate in Portuguese-speaking communities.
K_K06 - Take responsibility for preserving the cultural heritage, especially literary heritage, of Portuguese-speaking Africa. K_K07 - active participation in the culture of the studied region (Portuguese-speaking Africa) using various media and forms
K_K08 - tracing contemporary processes and phenomena occurring in Portuguese-speaking Africa
Assessment criteria
A avaliação é contínua, baseada na atividade e na apresentação dos resultados dos trabalhos de casa, e a disciplina termina com um exame escrito.
Assessment is continuous, based on activity and the presentation of homework results, and the course concludes with a written exam.
Bibliography
Todos os livros estao disponiveis na biblioteca do Instituto:
Renata Díaz-Szmidt, Muthiana orera, onroa vayi? Dokąd idziesz, piękna kobieto? Przemiany tożsamości kobiecej w powieściach mozambickiej pisarki Pauliny Chiziane, z posł. Eugeniusza Rzewuskiego. Warszawa, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Instytut Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich UW, 2010.
Manuel Ferreira, Literaturas africanas de expressão portuguesa. 1, Introdução general Cabo Verde S. Tomé e Príncipe Guiné-Bissau, Lisboa, Instituto de Cultura Portuguesa, 1977.
Manuel Ferreira, Literaturas africanas de expressão portuguesa. 2, Intróito Angola Moçambique, Lisboa, Instituto de Cultura Portuguesa, 1977.
Manuel Ferreira, No reino de caliban : antologia panorâmica da poesia africana de expressão portuguesa : Cabo Vedre, Guiné-Bissau, Angola, São Tomé e Príncipe, Moçambique. 1, Lisboa : Seara Nova, 1975.
Manuel Ferreira, No reino de caliban : antologia panorâmica da poesia africana de expressão portuguesa : Cabo Vedre, Guiné-Bissau, Angola, São Tomé e Príncipe, Moçambique. 2, Lisboa : Seara Nova, 1976.
Inocência Mata, Laços de memória & outros ensaios sobre literatura angolana, Luanda : União dos Escritores Angolanos, 2006.
Inocência Mata, Ficção e história na literatura angolana, Luanda, Ed. Mayamba, 2010.
Inocência Mata, Polifonias insulares: cultura e literatura de São Tomé e Príncipe, Lisboa, Ed. Colibri, 2010.
Orlando Mendes, Sobre a literatura moçambicana, Maputo, Institutot Nacionaldo Livro e do disco, 1982.
Salvato Trigo, Introdução à literatura angolana de expressão portuguesa, Porto, Brasilia Editora, 1977.
All the following bokks are in access in the Department's Library:
Renata Díaz-Szmidt, Muthiana orera, onroa vayi? Dokąd idziesz, piękna kobieto? Przemiany tożsamości kobiecej w powieściach mozambickiej pisarki Pauliny Chiziane, z posł. Eugeniusza Rzewuskiego. Warszawa, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Instytut Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich UW, 2010.
Manuel Ferreira, Literaturas africanas de expressão portuguesa. 1, Introdução general Cabo Verde S. Tomé e Príncipe Guiné-Bissau, Lisboa, Instituto de Cultura Portuguesa, 1977.
Manuel Ferreira, Literaturas africanas de expressão portuguesa. 2, Intróito Angola Moçambique, Lisboa, Instituto de Cultura Portuguesa, 1977.
Manuel Ferreira, No reino de caliban : antologia panorâmica da poesia africana de expressão portuguesa : Cabo Vedre, Guiné-Bissau, Angola, São Tomé e Príncipe, Moçambique. 1, Lisboa : Seara Nova, 1975.
Manuel Ferreira, No reino de caliban : antologia panorâmica da poesia africana de expressão portuguesa : Cabo Vedre, Guiné-Bissau, Angola, São Tomé e Príncipe, Moçambique. 2, Lisboa : Seara Nova, 1976.
Inocência Mata, Laços de memória & outros ensaios sobre literatura angolana, Luanda : União dos Escritores Angolanos, 2006.
Inocência Mata, Ficção e história na literatura angolana, Luanda, Ed. Mayamba, 2010.
Inocência Mata, Polifonias insulares: cultura e literatura de São Tomé e Príncipe, Lisboa, Ed. Colibri, 2010.
Orlando Mendes, Sobre a literatura moçambicana, Maputo, Institutot Nacionaldo Livro e do disco, 1982.
Salvato Trigo, Introdução à literatura angolana de expressão portuguesa, Porto, Brasilia Editora, 1977.
|
Term 2025:
Todos os livros estao disponiveis na biblioteca do Instituto: Manuel Ferreira, No reino de caliban : antologia panorâmica da poesia africana de expressão portuguesa : Cabo Vedre, Guiné-Bissau, Angola, São Tomé e Príncipe, Moçambique. 2, Lisboa : Seara Nova, 1976. |
Term 2026:
Todos os livros estao disponiveis na biblioteca do Instituto: Manuel Ferreira, No reino de caliban : antologia panorâmica da poesia africana de expressão portuguesa : Cabo Vedre, Guiné-Bissau, Angola, São Tomé e Príncipe, Moçambique. 2, Lisboa : Seara Nova, 1976. |