History of Pre-Columbian America 3305-HAP-11

The History of Pre-Columbian America is a basic course in the history of selected pre-Columbian cultures of the Americas.
The course is divided into two thematic blocks. In the first, students will learn about the pre-Hispanic history of the area known as Mesoamerica. Using examples drawn primarily from the Aztec and Maya cultures, class participants will learn the most important elements of the so-called “nucleus,” that is, the set of cultural phenomena that characterized most Mesoamerican communities throughout history. This includes the cosmovision, mythical narratives, beliefs, the role of the ruler, and social organization.
The second thematic section deals with the history of the cultures of the Andean area of South America. In this part of the course, students will primarily learn about the culture of the Incas, having been introduced to the historical framework, chronology, and context of other societies that lived for centuries in the area.
The scheduled topics will be covered in a minimum of 12 meetings.
Disclaimer: Some content presented in the course may contain elements that could be distressing for sensitive individuals (particularly graphic descriptions).

Term 2026Z:

Classes „History of Pre-Colombian America” are a basic course in the field of archaeology and history of pre-Columbian cultures from Mesoamerica and South America.
The entire course was divided into two geographical and cultural parts: in the first part students will learn about the history of the North and Central Americas, and in the second part about the history and archaeology of the pre-Hispanic South America and Easter Island.

During the seminar, students get to know the history of cultures of pre-Hispanic America on selected examples. Particular emphasis is placed on the Maya, Aztec and Inca cultures, but the program also includes other cultural areas of pre-Hispanic America (including Amazonia, Easter Island, and the Caribbean region).

Thematic areas:
I. Introduction to the archaeological and historical studies. Geography of the Mesoamerica and South America region.
II. Mesoamerica: an introduction and pre-Classic period.
III. Mesoamerica: Classic period and Maya culture p. 1.
IV. Maya culture p. 2. Religion, ritual and art.
V. Mesoamerica: post-Classic period and Aztecs p. 1.
VI. Aztecs p. 2. Religion, ritual, and art.
VII. Andean region before the Incas (Formative Period, Early Horizon and Early Intermediate Period).
VIII. Andean region before the Incas (Middle Horizon, Late Intermediate Period, Late Horizon).
IX. Introduction to the history of the Incas. Characteristics of the Inca society.
X. Religion and ceremonies of the Incas.
XI. Non-Andean World: Patagonia, Amazonia and The Caribbean. The linguistic map of South America. Easter Island.
XII. Revision.

Additional classes:
* Mesoamerican writing systems and codices.
* Inca ceremonies and feasts - movies.

Course coordinators

Term 2025Z:

Justyna Kowalczyk-Kądziela
Katarzyna Mikulska

Term 2026Z:

Katarzyna Mikulska
Daniel Prusaczyk

Type of course

obligatory courses

Mode

Classroom

Learning outcomes

The student knows and understands the basic terminology, subject matter, and lines of research on the history of pre-Hispanic America; the major historical events and important aspects of pre-colonial Mesoamerican and Andean South American culture (K_W03; K_W06).

The student can read with understanding source texts and scientific studies on the pre-Columbian history of the Americas; present their views and opinions, and discuss issues related to the history of pre-Columbian America; identify different genres of texts on the history of the areas under discussion, place them in a general historical and cultural context, and analyze them using basic terminology and appropriate methods; independently acquire knowledge and develop skills using appropriate sources (source texts, monographic studies, etc.); use basic theoretical approaches, research paradigms and concepts specific to the historical studies of the pre-Hispanic cultures (K_U01; K_U02; K_U03; K_U04; K_U07).

The student is ready to critically evaluate his/her knowledge and skills and also understands the need for continuous improvement and development; is ready to actively participate in the culture of the studied region using various forms and media, and to work autonomously; is ready to follow contemporary processes and phenomena occurring in Latin American culture related to its' pre-Hispanic heritage (K_K01; K_K03; K_K04).

Assessment criteria

Attendance at classes is mandatory. Throughout the semester, 2 unauthorized absences are allowed. For each additional unauthorized absence, the final grade will be lowered by half a grade. To pass the course, a student may have a total of up to 50% absences (authorized and/or unauthorized) during the semester; more than 50% absences will result in not being classified. Leave of absence, including medical ones, can be submitted within 14 days of returning to the university; leaves submitted after this period will not be considered, and the absence will be treated as unauthorized.
Absences can be made up twice per semester through an oral examination during office hours by prior arrangement with the teacher (this applies only to periods when classes are in progress; it will not be possible during the examination session).
As part of the ongoing assessment of students’ learning outcomes, short tests confirming the fulfillment and understanding of the assigned reading will be conducted at the beginning of each class. Failed tests cannot be retaken. An unexcused absence from class is equivalent to failing the test. Students have the opportunity to take tests at a later date for the classes they missed and for which they have a medical leave of absence. Passing all entry tests will increase the final grade by half a grade.
The requirements to take the final exam are as follows:
- Passing 65% of the tests conducted at the beginning of each class (up to 35% of the tests may remain unpassed during the semester, including those resulting from the student’s absences).
- No more than 50% absences (authorized and/or unauthorized).

To pass the course, taking the exam and getting min. 65% of the points is required. The exam consists of test questions and essay questions. It will be held in a stationary form. If it is not possible to organize the exam in a stationary form, it will take place online via the Google Meet platform and Google Classroom form or via the Kampus UW platform.

Practical placement

Bibliography

During the course, selected passages from the readings listed below will be discussed. Detailed information on the fragments will be provided during the class.

Literature (1st part of the semester):
Blanton, Richard (2006). „Powstawanie cywilizacji w Mezoameryce”. In: Goran Burenhult (ed.), Wielkie Cywilizacje. Bielsko-Biała: Wyd. Debit, pp. 229–233.
Clendinnen, Inga (1996). Aztekowie. Próba interpretacji. Warsaw: PIW.
Cortés, Hernán (1997). Listy o zdobyciu Meksyku. Trans. Maria Mróz and Ryszard Tomicki. Gdańsk: Novus Orbis.
Durán, Diego (2006). Historia de las Indias de Nueva España e Islas de la Tierra Firme. Mexico City: Editorial Porrúa.
Grube, Nikolai (ed.) (2001). Majowie. Niezwykła cywilizacja. Warsaw: Wyd. Buchmann.
Karttunen, Frances, Lockhart, James (1987). The Art of Nahuatl Speech: The Bancroft Dialogues. UCLA Latin American Studies, vol. 65.
Kettunen, Harri, Helmke, Christopher (2011). Wprowadzenie do Hieroglifów Majów. Trans. Boguchwała Tuszyńska. Conference materials. Copenhagen: XVI European Maya Conference.
Landa, fray Diego de (1937). Yucatan Before and After the Conquest. Trans. William Gates. Online: http://www.sacred-texts.com/nam/maya/ybac/index.htm.
Legend of the Suns. In: History and Mythology of the Aztecs. The Codex Chimalpopoca (1998). Trans. John Bierhorst. Tucson: University of Arizona Press.
López Austin, Alfredo, López Lujan, Leonardo (2001). El pasado indígena. Mexico City: El Colegio de México, Fideicomiso Historia de las Américas, Fondo de Cultura Económica.
Marcus, Joyce, Flannery, Kent (2000). “Cultural Evolution in Oaxaca: The Origins of the Zapotec and Mixtec Civilizations”. In: R. Adams, M. MacLeod (eds.), The Cambridge History of the Native Peoples of the Americas. Cambridge: Cambridge University Press, pp. 358–406.
Martin, Simon, Grube, Nikolai (2000). Chronicle of the Maya Kings and Queens. London: Thames & Hudson.
Mikulska, Katarzyna (2009). “Prekolumbijskie cywilizacje Mezoameryki”. In: Marcin F. Gawrycki (ed.), Dzieje kultury latynoamerykańskiej. Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN, pp. 73–84.
Olko, Justyna (2007). Mitologie Świata. Aztekowie. Warsaw: Rzeczpospolita S.A., New Media Concept.
Olko, Justyna (2010). Meksyk przed konkwistą. Warsaw: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Olko, Justyna, Źrałka, Jarosław (2008). W krainie czerni i czerwieni. Warsaw: WUW.
Pool, Christopher (2007). Olmec Archaeology and Early Mesoamerica. Cambridge: Cambridge University Press.
Popol Vuh. Księga Majów o początkach życia oraz chwale bogów i władców (2007). Trans. Dennis Tedlock; Polish trans. Izabela Szybilska. Gliwice: Wyd. Helion.
Sahagún, Bernardino de (2007). Rzecz z dziejów Nowej Hiszpanii. Księgi I, II, III. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.
Sahagún, fray Bernardino de (2006). Historia general de las cosas de la Nueva España. Mexico City: Porrúa.
Sahagún, fray Bernardino de (2002). Historia general de las cosas de Nueva España. Vol. II. Mexico City: Conaculta, Cien de México.
Sahagún, fray Bernardino de (1950–1982). Florentine Codex. General History of the Things of New Spain. Trans. from Nahuatl Charles Dibble and Arthur J. O. Anderson. Santa Fe: The School of American Research and the University of Utah, vols. 8, 10.
Stuart, David. The Arrival of Strangers. Teotihuacan and Tollan in Classic Maya History. Online: http://www.mesoweb.com/pari/publications/news_archive/25/strangers/strangers.html.
Szemiński, Jan, Ziółkowski, Mariusz (2006). Mity, rytuały i polityka Inków. Warsaw: PIW.
Tomicki, Ryszard (1988). “Źródła do dziejów przedhiszpańskiego Meksyku. I. Historia Meksyku (1548?)”. Etnografia Polska, XXXII, pp. 49–79.
Tomicki, Ryszard (1984). Tenochtitlan 1521. Warsaw: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.
Torquemada, fray Juan de (1986). Monarquía Indiana. Mexico City: Ed. Porrúa.
Tuszyńska, Boguchwała (2007). Mitologie Świata. Majowie. Warsaw: Rzeczpospolita S.A., New Media Concept.
Velasquez García, Erik (2016). Nowa Historia Meksyku. Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Literature (2nd part of the semester):
C Arguedas, José María (1985). Bogowie i ludzie z Huarochiri. Trans. Jan Szemiński. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Campbell, Lyle, Grondona, Verónica (2012). The Indigenous Languages of South America: A Comprehensive Guide. Boston.
Cobo SJ, Bernabé. Historia del Nuevo Mundo. In: Jan Szemiński, Mariusz Ziółkowski (2006), Mity, rytuały i polityka Inków. Warsaw: PIW.
Coe, Michael, Snow, Dean, Benson, Elizabeth (1997). Wielkie kultury świata. Ameryka prekolumbijska. Warsaw: Penta.
Collapiña, Supno et al. (1989). Relacja o potomkach i rządach Inków i o tym, jak dokonano ich podboju. In: Jan Szemiński (ed.), Dzieje Inków przez nich samych opisane. Warsaw.
Guaman Poma de Ayala, Felipe (2005). Nueva Crónica y Buen Gobierno. Vol. I. Dictionary and trans. Jan Szemiński. Mexico City–Lima: Fondo de Cultura Económica.
Hunt, L. Terry, Lipo, P. Carl (2007). “Chronology, Deforestation, and ‘Collapse’: Evidence vs. Faith in Rapa Nui Prehistory”. Rapa Nui Journal, 21(2), pp. 85–97.
Kula, Marcin (1987). Historia Brazylii.
McEwan, Colin, Borrero, Luis, Prieto, Alfredo (1997). Patagonia: Natural History, Prehistory and Ethnography at the Uttermost End of the Earth. Princeton.
Makowski, Krzysztof (2010). “Horizontes y cambios lingüísticos en la prehistoria de los Andes centrales”. Boletín de Arqueología PUCP, no. 14.
Makowski, Krzysztof (2008). “Andean Urbanism”. In: Helaine Silverman, William Isbell (eds.), Handbook of South American Archaeology.
Molina, Cristóbal de (2015). Ritos y fábulas de los Ingas. In: Inkowie o Inkach. Antologia. Trans., notes and commentary Jan Szemiński. Warsaw: Wydział „Artes Liberales” UW.
Moore, Jerry D. (2014). A Prehistory of South America. Ancient Cultural Diversity on the Least Known Continent.
Pachacuti Yamqui Salcamaygua, Joan de Santacruz (1989). Opowieść o starożytnościach Królestwa Peru. In: Jan Szemiński (ed.), Dzieje Inków przez nich samych opisane. Warsaw.
Pizarro, Pedro (1995). Relacja o odkryciu i podboju Królestwa Peru. Trans. Maria Mróz. Gdańsk: Novus Orbis.
Politis, Gustavo (2008). “The Pampas and Campos of South America”. In: Helaine Silverman, William Isbell (eds.), Handbook of South American Archaeology.
Rostworowski, María (2004). Historia Państwa Inków. Warsaw: CESLA UW, National Library.
Routledge, Scoresby (1917). “The Bird Cult of Easter Island”. Folklore, XXVIII(4), pp. 337–355.
Ryn, Zdzisław Jan (2013). Wyspa Wielkanocna. Eskulap na Rapa Nui. Kraków.
Szemiński, Jan, Ziółkowski, Mariusz (2006). Mity, rytuały i polityka Inków. Warsaw: PIW.
Szykulski, Józef (2005). Pradzieje Południowego Peru. Rozwój kulturowy Costa Extremo Sur. Wrocław.
Ziółkowski, Mariusz (2007). “Posłowie”. In: María Rostworowski, Historia Państwa Inków. Warsaw: PIW.
Ziółkowski, Mariusz (2012). “Dlaczego przegrali, czyli o grzechu pychy w polityce”. Przegląd Akademicki, part I.
Vargas, Patricia, Cristino, Claudio, Izaurieta, Roberto (2006). 1000 años en Rapa Nui: Arqueología del asentamiento humano en la Isla de Pascua. Santiago de Chile: Editorial Universitaria.
Vega, Inca Garcilaso de la (2000). O Inkach uwagi prawdziwe. Trans. and notes Jan Szemiński. Warsaw: Wydawnictwo TRIO, CESLA UW, Embassy of Peru in Poland.

Term 2026Z:

Na zajęciach omawiane będą wybrane fragmenty z wymienionych niżej pozycji. Szczegóły zostaną podane po rozpoczęciu zajęć.

Literatura do pierwszej części semestru:
Blanton, Richard (2006). „Powstawanie cywilizacji w Mezoameryce”. W: Goran Burenhult (red.), Wielkie Cywilizacje. Bielsko-Biała: Wyd. Debit, s. 229–233.
Clendinnen, Inga (1996). Aztekowie. Próba interpretacji. Warszawa: PIW.
Cortés, Hernán (1997). Listy o zdobyciu Meksyku. Tłum. Maria Mróz i Ryszard Tomicki. Gdańsk: Novus Orbis.
Durán, Diego (2006). Historia de las Indias de Nueva España e Islas de la Tierra Firme. Meksyk: Editorial Porrúa.
Grube, Nikolai (red.) (2001). Majowie. Niezwykła cywilizacja. Warszawa: Wyd. Buchmann.
Karttunen, Frances, Lockhart, James (1987). The Art of Nahuatl Speech: The Bancroft Dialogues. UCLA Latin American Studies, vol. 65.
Kettunen, Harri, Helmke, Christopher (2011). Wprowadzenie do Hieroglifów Majów. Tłum. Boguchwała Tuszyńska. Materiały pokonferencyjne. Kopenhaga: XVI Europejska Konferencja Majanistyczna.
Landa, fray Diego de (1937). Yucatan Before and After the Conquest. Tłum. William Gates. Dostęp online: http://www.sacred-texts.com/nam/maya/ybac/index.htm.
Legend of the Suns. W: History and Mythology of the Aztecs. The Codex Chimalpopoca (1998). Tłum. John Bierhorst. Tucson: University of Arizona Press.
López Austin, Alfredo, López Lujan, Leonardo (2001). El pasado indígena. Meksyk: El Colegio de México, Fideicomiso Historia de las Américas, Fondo de Cultura Económica.
Marcus, Joyce, Flannery, Kent (2000). „Cultural Evolution in Oaxaca: The Origins of the Zapotec and Mixtec Civilizations”. W: R. Adams, M. MacLeod (red.), The Cambridge History of the Native Peoples of the Americas. Cambridge: Cambridge University Press, s. 358–406.
Martin, Simon, Grube, Nikolai (2000). Chronicle of the Maya Kings and Queens. Londyn: Thames & Hudson.
Mikulska, Katarzyna (2009). „Prekolumbijskie cywilizacje Mezoameryki”. W: Marcin F. Gawrycki (red.), Dzieje kultury latynoamerykańskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 73–84.
Olko, Justyna (2007). Mitologie Świata. Aztekowie. Warszawa: Rzeczpospolita S.A., New Media Concept.
Olko, Justyna (2010). Meksyk przed konkwistą. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Olko, Justyna, Źrałka, Jarosław (2008). W krainie czerni i czerwieni. Warszawa: WUW.
Pool, Christopher (2007). Olmec Archaeology and Early Mesoamerica. Cambridge: Cambridge University Press.
Popol Vuh. Księga Majów o początkach życia oraz chwale bogów i władców (2007). Tłum. Dennis Tedlock; tłum. na język polski Izabela Szybilska. Gliwice: Wyd. Helion.
Sahagún, Bernardino de (2007). Rzecz z dziejów Nowej Hiszpanii. Księgi I, II, III. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.
Sahagún, fray Bernardino de (2006). Historia general de las cosas de la Nueva España. Meksyk: Porrúa.
Sahagún, fray Bernardino de (2002). Historia general de las cosas de Nueva España. Tomo II. Meksyk: Conaculta, Cien de México.
Sahagún, fray Bernardino de (1950–1982). Florentine Codex. General History of the Things of New Spain. Tłum. z nahuatl Charles Dibble i Arthur J. O. Anderson. Santa Fe: The School of American Research and the University of Utah, t. 8, 10.
Stuart, David. The Arrival of Strangers. Teotihuacan and Tollan in Classic Maya History. Dostęp online: http://www.mesoweb.com/pari/publications/news_archive/25/strangers/strangers.html.
Szemiński, Jan, Ziółkowski, Mariusz (2006). Mity, rytuały i polityka Inków. Warszawa: PIW.
Tomicki, Ryszard (1988). „Źródła do dziejów przedhiszpańskiego Meksyku. I. Historia Meksyku (1548?)”. Etnografia Polska, XXXII, s. 49–79.
Tomicki, Ryszard (1984). Tenochtitlan 1521. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.
Torquemada, fray Juan de (1986). Monarquía Indiana. Meksyk: Ed. Porrúa.
Tuszyńska, Boguchwała (2007). Mitologie Świata. Majowie. Warszawa: Rzeczpospolita S.A., New Media Concept.
Velasquez García, Erik (2016). Nowa Historia Meksyku. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Strony internetowe
FAMSI – http://www.famsi.org/
Museo Nacional de Antropología (Meksyk) – http://www.mna.inah.gob.mx/index.php?option=com_sppagebuilder&view=page&id=4708&Itemid=538
Muzeum Templo Mayor (Meksyk) – http://www.templomayor.inah.gob.mx/

Literatura do drugiej części semestru:
Arguedas, José María (1985). Bogowie i ludzie z Huarochiri. Tłum. Jan Szemiński. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Campbell, Lyle, Grondona, Verónica (2012). The Indigenous Languages of South America: A Comprehensive Guide. Boston.
Cobo SJ, Bernabé. Historia del Nuevo Mundo. W: Jan Szemiński, Mariusz Ziółkowski (2006), Mity, rytuały i polityka Inków. Warszawa: PIW.
Coe, Michael, Snow, Dean, Benson, Elizabeth (1997). Wielkie kultury świata. Ameryka prekolumbijska. Warszawa: Penta.
Collapiña, Supno i in. (1989). Relacja o potomkach i rządach Inków i o tym, jak dokonano ich podboju. W: Jan Szemiński (red.), Dzieje Inków przez nich samych opisane. Warszawa.
Guaman Poma de Ayala, Felipe (2005). Nueva Crónica y Buen Gobierno. Tom I. Słownik i tłum. Jan Szemiński. Meksyk–Lima: Fondo de Cultura Económica.
Hunt, L. Terry, Lipo, P. Carl (2007). „Chronology, Deforestation, and ‘Collapse’: Evidence vs. Faith in Rapa Nui Prehistory”. Rapa Nui Journal, 21(2), s. 85–97.
Kula, Marcin (1987). Historia Brazylii.
McEwan, Colin, Borrero, Luis, Prieto, Alfredo (1997). Patagonia: Natural History, Prehistory and Ethnography at the Uttermost End of the Earth. Princeton.
Makowski, Krzysztof (2010). „Horizontes y cambios lingüísticos en la prehistoria de los Andes centrales”. Boletín de Arqueología PUCP, nr 14.
Makowski, Krzysztof (2008). „Andean Urbanism”. W: Helaine Silverman, William Isbell (red.), Handbook of South American Archaeology.
Molina, Cristóbal de (2015). Ritos y fábulas de los Ingas. W: Inkowie o Inkach. Antologia. Spolszczył, przypisami i komentarzami opatrzył Jan Szemiński. Warszawa: Wydział „Artes Liberales” UW.
Moore, Jerry D. (2014). A Prehistory of South America. Ancient Cultural Diversity on the Least Known Continent.
Pachacuti Yamqui Salcamaygua, Joan de Santacruz (1989). Opowieść o starożytnościach Królestwa Peru. W: Jan Szemiński (red.), Dzieje Inków przez nich samych opisane. Warszawa.
Pizarro, Pedro (1995). Relacja o odkryciu i podboju Królestwa Peru. Tłum. Maria Mróz. Gdańsk: Novus Orbis.
Politis, Gustavo (2008). „The Pampas and Campos of South America”. W: Helaine Silverman, William Isbell (red.), Handbook of South American Archaeology.
Rostworowski, María (2004). Historia Państwa Inków. Warszawa: CESLA UW, Biblioteka Narodowa.
Routledge, Scoresby (1917). „The Bird Cult of Easter Island”. Folklore, XXVIII(4), s. 337–355.
Ryn, Zdzisław Jan (2013). Wyspa Wielkanocna. Eskulap na Rapa Nui. Kraków.
Szemiński, Jan, Ziółkowski, Mariusz (2006). Mity, rytuały i polityka Inków. Warszawa: PIW.
Szykulski, Józef (2005). Pradzieje Południowego Peru. Rozwój kulturowy Costa Extremo Sur. Wrocław.
Ziółkowski, Mariusz (2007). „Posłowie”. W: María Rostworowski, Historia Państwa Inków. Warszawa: PIW.
Ziółkowski, Mariusz (2012). „Dlaczego przegrali, czyli o grzechu pychy w polityce”. Przegląd Akademicki, cz. I.
Vargas, Patricia, Cristino, Claudio, Izaurieta, Roberto (2006). 1000 años en Rapa Nui: Arqueología del asentamiento humano en la Isla de Pascua. Santiago de Chile: Editorial Universitaria.
Vega, Inca Garcilaso de la (2000). O Inkach uwagi prawdziwe. Tłum. i przypisy Jan Szemiński. Warszawa: Wydawnictwo TRIO, CESLA UW, Ambasada Peru w Polsce.